http://www.onlymojdeh.blogfa.com

http://www.urmia2009.persianblog.ir

تاریخچه میکروبشناسی

1 ) Microbiology  ....  Micro= کوچک    Bio = زندگی    logy = علم یا شناسایی

2 ) قبل از مشاهده باکتریها توسط آنتونی وان لیون هوک Antony Van Leeuwen Hock 

3 ) فراگاستریوس  Fragastrius  بیماری سیفلیس عامل بیماری کنتاژیوم ویووم Contagium vivum

4 ) کیرشر  Kircherدر خون قربانیان طاعون

5 ) آنتونی وان لیون هوک  میکروسکوپ را ساخت  ( عضو انجمن سلطنتی انگلیس )     در سال 1723 فوت کرد .

6 ) لوئی پاستور Louis Pasteur بعد از یک قرن متولد شد .

شیمی دان

کریستالوگرافی اسید تارتریک و اسید راسمیک

گازهای پاستور و تخمیر 

رد نظریه پلئومرفیسم

رد نظریه خودبخودی موجودات زنده

پیشنهاد اصول میکروبشناسی عملی

سترون کردن با حرارت مرطوب و خشک

طرز تهیه محیط کشت

مطرح کردن شرائط محیط کشت مانند :

PH

درجه حرارت

فشار

اکسیژن

و غیره...

استفاده از پنبه

مطرح کردن و جود الترا میکروبها

واکسیناسیون جهت پیش گیری از بیماریهای عفونی

7 ) روبرت کخ Robert Koch  پزشک آلمانی

سیاه زخم

اختصاصی بودن یک میکروب برای یک بیماری

سل ، وبا و عفونتهای دیگر

ارائه اصول کخ در سال 1884

تهیه گسترش

ثبوت رنگ آمیزی هوفمان ، رنگ آمیزی باکتریها

هس  Hess

آگار

پتری دستیار کخ ( تشتک پتری )

8 ) ژوزف لیستر Joseph Lister

9 ) الی مچنیکف Elie Metchnikoff ، ( عملکرد گلبولهای سفید در تولید ایمنی را کشف کرد )

10 ) کلبس Klebs ، دیفتری ، ثابت کرد عامل دیفتری باکتری است

11 ) کیتازاتو Kitasato  ،  باسیل کزاز ،...( به کمک بهرینگ ضد سم کزاز را تهیه کردند )

12 ) ایوانسکی   ،  ویروس را کشف کرد

13 ) یرسن  Yersin   ، باسیل طاعون

14 ) روس  Ross ( ثابت کرد که پشه آنوفل بیماری مالاریا را انتقال می دهد )

15 ) شیگا  Shiga    ، عامل بیماری اسهال خونی

16 ) اولین گلوله های سحرآمیز  ، Ehrlich  ، آنتی بیوتیک

17 ) دوماک Dpmagk    ،   شروع عصر سولفونامید

18 ) فلمینگ   ، پنی سیلین  ......  ( فلوری وچینی میکروبهای مولد آنتی بیوتیک را پیدا نمود )

19 ) واکسمن   ،  کشف استرپتومایسن و بعد ............ کلرامفنیکل و تتراسایکلین     
میکرب شناسی ( Microbiology ) از سه جز تشکیل شده است :
1) Micro  =  ریز       
2 ) Bio   = زندگی     
3 ) Logy = علم شناسایی یا مطالعه       
میکروبیولوژی :       
 علمی است که از مطالعه زندگی موجودات ریز ذره بینی که با چشــــم غیر مسلح نمی توان دید ، بحث می کند و رابطه این موجودات را با بیماریهای انسان و حیوان و غیره ... مورد بحث قرار می دهد .
1) میکروبیولوژی پزشکی : Medical Microbiology 
2 ) میکروبیولوژی دامپزشکی : Veterinary Microbiology  
3 ) میکــروبیولوژی صنعتی : Industrial Microbilogy        
4 )میــکروبیــولوژی گیـــاهی : Plant Microbiology
5 ) میکرو بیولوژی خاک ، آب و ...Water, Soil  & etc

طبقه بندی میکروبها :
قبل از کشف میکروارگانیسم ها ، تمـــام موجودات زنده را به دو سلســـله گیاه و حیــوان تقســـیم می نمودند. پس از پی بردن به وجــود میـــکرو ارگانیسم ها ، بیولوژیست ها نمی توانسـتند از نظر طبقه بندی ، در طبیعت محــل مشخصی برای میکروبها منظور نمایند . روی این اصل پرتوزوئرها را که متـحرک بوده و خاصیت فتـوسنتز نداشـتند جزء حیـوانات ، الگ ها و قارچــها را که به نظـــر می رســید بیحرکت باشند جزء گیــاهان قرار دادند اما نمی دانســتند باکتــریها جزء کـدام دسته می باشند ، تا این که ارنست هکل گیاه شناس آلمانی در سال 1866 یک راه حل منطقی برای این مشـکل ارائه نمود و آن پیشنهاد سلسله سومی به نام پروتیسـتا یا مـوجـودات ابتـدائی ( آغـازیان ) بود که تمـام پرتوزوئرها ، الگ ها ، قارچها و باکتریها را دربر می گرفت.
بعد از کشف میکروسکوپ الکترونی در سال 1961 با مطالعه روی سلولهای گیاهی ، حیوانی ، پرتوزوئرها ، الگ ها و قارچ ها را بعلت داشتن هسـته  مشخص و کامل تر جزء اوکاریوتیک ها ( Eukaryotes ) و باکتـریها را به دلیــل نداشــتن هســته مشخص و ساختمان سـاده جزء پروکاریوتیک ها (Prokaryotes ) طبـقه بنـدی کردند .

سلسله
اوکاریوتیک
( پروتیستا )

پروتوزوئرها Protozoa

تک سلولی با مشخصات سلولهای حیوانی .

 بدون کلروفیل واحد کاملی است  .

 می تواند تمام اعمال فیــــزیولوژیک را  که در موجودات پر

   سلولی بوسیله سلولهای مخصوص انجام می گیرد ، انجام دهد.

 پاهای کاذب ایجاد می کند .

 اشکال کوچکتر را می بلعند .

 بیشتر آنها ســـاپروفیت و برخی از آنها برای انســان و حیوان

   بیماریزا هستند.

الگ Algae

موجودات تک یا چند سلولی هستند .

دارای کلروفیل بوده و فتوسنتز می نمایند .

بعضی از آنها متحرکند .

ساپروفیت

در خاک مرطوب و آب زندگی می کنند .

قارچ       Fungi

موجودات گیاهی ساده

بدون کلروفیل ، ریشه ، ساقه ، گل و برگ

ساپروفیت زندگی می کنند

رشته های درازی به نام میسلیوم تشکیل می دهند

بطور جنسی و غیر جنسی تکثیر پیدا می کنند

عده ای از قارچها آنتی بیوتیک تولید می کنند

اصطلاح کلی قارچ Fungus شامل :

         - کپک ها Molds

         - مخمرها Yeasts

         - قارچهای گوشتی Mashrooms

اختلاف اساسی اوکاریوتیک ها و پروکاریوتیک ها

 

 

طبقه بندی پروکاریوتیک 1974

1 ) فتو باکتریها

2 ) اسکوتو باکتریها

فتو باکتریها Photobacteries

1 ) فتو باکتریهای سبز و آبی

( سیانو باکتریها که سابقاً الگ های سبز و آبی گفته می شدند )

2 ) فتو باکتریهای قرمز

3 ) فتو باکتریهای سبز

اسکوتوباکتریها Scotobacteries   

1 ) باکتریها

2 ) باکتریهای بدونCell wall

 مانند کلابس (Mullicuteo) جنس مایکوپلاسما

3 ) باکتریهائی که زندگی داخل سلولی اجباری دارند

( ریکتزیا Rickettsia    و کلامیدیا  Chlamydia )

جدیدترین طبقه بندی پروکاریوتیک 1986

1 ) گراسیلیکوتی Gracillicuteo دارای Cell Wall نازک و پیچیده

                                                A ) اسکوتوباکتریها

                         ـ G                 B ) آنوکسی فتوباکتریها

                                                C ) اکسی فتوباکتریها    

                                                                                                 فیرمی باکتریها + G

2 ) فیرمی کوتی Firmicuteo   دارای Cell Wall

                                                                                                تالوباکتریها + G         

3 ) کزیکوتی : پروکاریوتهای دارای غشاء ، نرم و قابل انعطاف ، فاقد Cell Wall  ، فقط یک

         شاخه دارند : مولیکوتی

4 )  مندوزیکوتی: دارای Cell Wall اشتباهی و غلط  ، دیواره سلولی آنها فاقد پپتیدوگلیکان

        می باشد . آرکئوباکتریها (باکتریهای باستانی)

 

اختلاف باکتریهای معمولی با باکتریهای بدون Cell Wall

 

 

 

 

شکل ، اندازه و ساختمان تشریحی باکتریها

شکل باکتریها

باکتریها را از حیث شکل به شش گروه تقســــیم نموده اند :

باکتریها اگر کــروی یا بیضی شکل باشند کوکوس یا کوکــسی Cocci ، اگر میـــله ای باشند باســیل Bacilli (Bacillus)    ، اشـکال کوتاه باســیل را کوکوباســیل Coccobacilli می نامند . اگر باکتـریها خمیده باشند ویبریون Vibrio  ، اگر مارپیچی شـکل و غیرقابل انعـطاف باشند اســپریل  Spirilla و اگر شکل فنــری و قابلیت انعطاف داشـته باشند اســــپیروکت Spirochate نامیده می شوند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

باکتریهای عالی Higher Bacteries

این باکتــریها اغلب غـلاف دار و شـاخـه هـای حقـیـقی ایجــاد می کنند که اکتـیـنـومـیـسـت    Actino mycete نام می گیرند.

باکتریها بر حسب نحوه قرار گرفتن بعد از تقسیم به گروه های فرعی تقسیم می شوند :

1 ) اگر 2 به 2 به هم متصل باشند دیپلوکوکوس (Diplococcus ) یا دیپلوباسیل نامیده می شوند .

2 ) اگر پس از تقســـیم مانند زنجیـــر به دنبـــال هم قــرار گیرند استرپتوکـوکـوس ( Streptococcus ) یا استرپتوباسیل نامیده می شوند .

3 ) اگر اشکال چهار تائی به وجود آورند آنرا تتراد Tetrad می نامند .

4 ) اگر اشـــکال هشت تائی به وجــود آورند آنرا سارسیـنا یا سـارسین ( Sarcina ) می نامند .

5 ) اگر شکل خوشــه انگور به وجــود آورند آنـــرا اســتافلیوکوکوس     (Staphylococcus ) می نامند .

1/1000 millimeter = 1 میکرومتر

1/1000 micrometer = 1 نانومتر

1 نانو متر = 1 میکرون

1/10  nanometer=1 انگستروم A

ساختمان تشریحی باکتری

باکتریها مانند سایر سلولهای زنده از سه قسمت تشکیل شده اند :

1 ) پوشش سلولی

2 ) سیتوپلاسم

3 ) در جایگاه هسته ، مولکول DNA  قرار دارد

پوسته خارجی یا دیواره سلولی که سل وال Cell Wall   نامیده می شود :

در بعضی از باکتریها علاوه بر سل وال لایه لعابی (Slime Layer ) وجود دارد . اطراف برخی از باکتریهای کپسول دار و بدون کپسول توسط یک لایه ژلاتینی از جنس پلی ساکارید ( P.S ) که لایه لزجی است در اطراف باکتری و جنس آن از جنس کپسول می باشد .

پوسته خارجی یا دیواره سلولی ( Cell Wall ) : سل وال پروتوپلاست را احاطه می کند و بلافاصله بعد از پروتوپلاست قرار دارد و حدود 40% از وزن خشک باکتری را تشکیل می دهد . پرده سیتوتوپلاسمی فشار داخلی باکتری که حدود 5 الی 25 اتمسفر است را تحمل می کند .

Cell Wall با رنگ آمیزی اختصاصی رنگ آمیزی می شود و دارای خلل و فرجی است که ملکولهای کوچکتر از 10000 دالتون وزن و یک نانومتر قطر آزادانه از آن عبور می کنند و شکل باکتری مربوط به این لایه بوده و آنتی ژن جسم باکتری در این لایه قرار دارد. این لایه باکتری را از عوامل خارجی محافظت کرده ، در تقسیم سلولی  و رنگ آمیزی باکتری دخالت دارد .

ساختمان شیمیایی Cell Wall :

ترکیب شیمیایی سل وال در انواع مختلف باکتریها متفاوت است ولی در تمام باکتریها دارای یک ساختمان اصلی است که از موکوپپتید یا پپتیدوگلیکان یا موریسن تشکیل شده است.

علاوه بر این سل وال دارای ساختمان مخصوصی است که در باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی متفاوت می باشد .

 

1- استریلیزاسیون:sterilization    
عبارت است از، از بین بردن کلیه اشکال حیاتی شامل میکروارگانیسم ها ویروس ها ، قارچ ها ، باکتری ها و اسپور و انگل و غیره از ماده ی مورد استریل یا شیء ld fhan   
2- ضد عفونی کردن یا گند زدایی : disin fection        
عبارت است از بین بردن تمام میکروارگانیسم های بیماری زا که احتمالا بروز عفونت می نمایند در ضد عفونی کردن اسپور، باکتری ها از بین نمی روند .     
 3- دز انکفتان : disinfectant      
موادی هستند که میکروب های بیماری زا را از بین می برند ولی به پوست و مخاط و بافت بدن آسیب می رسانند .       
4- آنتی سپسیس :antisepsis         
عبارت است از جلوگیری از رشد باکتری های بیماریزا از بافتهای زنده       
5-آنتی سپتیک :anti septic
آنتی سپتیک موادی هستند که باعث جلوگیری از رشد میکروارگانیسمها میشوند ولی به پوست مخاط و بافتهای بدن صدمه نمی رسانند این مواد اثر ضد میکروبی داشته و کاملا"اثر مهار کنندگی دارند.

6- باکتری سایدها :bactrericide

داروهای شیمیایی میباشند که باکتری ها را از بین میبرند و اثر آنها غیر قابل برگشت است.

7- باکتریواستاتیک :bacteriostic  
به موادی اطلاق میشود که از تکثیر باکتریها جلوگیری میکنند و اثر آنها غیرقابل برگشت است.یعنی پس از اثر مواد بر باکتری،اگر مواد را از محیط خارج سازیم دوباره باکتریها تکثیر خواهند یافت .

یک ماده شیمیایی هم می تواند باکتری ساید و هم باکتریواستاتیک باشد بستگی دارد به غلظت ان ماده شیمیایی .

ماده شیمیایی در غلظت بالا باکتری ساید و در غلظت کم باکتریو استاتیک می باشد .

عواملی که بر فعالیت ضد میکروبی اثر می گذارند عبارتند از :

1- حساسیت میکرو ارگانیسم ها  
2- غلظت و یا دز ماده ضد میکروبی       
3- مدت زمان   
4- تعداد میکرو ارگانیسم ها .

روش های استریلیزاسیون :

1- روش فیزیکی ( (physical agents

2- روش شیمیایی(chemical agents )

متداول ترین آنها در روش فیزیکی عبارتند از:

1- نور خورشید 2- حرارت شامل : حرارت خشک یعنی سوزاندن ( incineratio ) 3- خشک کردن 4- حرارت مرطوب ( جوشاندن ، پاستوریزه کردن برای حرارت دادن در دمای زیر 100 درجه سانتی گراد یعنی 75 درجه سانتی گراد به مدت 20 الی 25 دقیقه مواد مورد پاستوریزه را حرارت می دهیم مثل مواد نوشیدنی ، دمای بخار تحت فشار زیاد مثل اتوکلاو 210 درجه سانتی گراد به مدت 15 دقیقه با فشار 15 پوند 5- فیلتر کردن ( filteration  ) 6- اشعه  ( radiation  ) 7- اولترا سونیک ( ultrasonic vibration  ) امواج ماوراء میدان شنوایی

1- نور خورشید :

نور خورشید به خاطر داشتن اشعه ماوراء بنفش و وجود اوزون در بالای جو اگر با ناخالصی هوا فیلتر نشود قدرت استریلیزاسیون دارد و در حالت طبیعی باکتری ها را از بین می برند و این کار اکثرا در بیابان ها و رودخانه ها و حوضچه ها و یا دریاچه ها انجام می شود .

برای مثال باسیل تیفوئید روی پارچه سفید در مقابل اشعه خورشید در مدت 2 ساعت از بین می رود ولی ساعت ها در تاریکی دوام می آورد و این روش یک روش طبیعی استریلیزاسیون است .

2- خشک کردن :

رطوبت برای رشد باکتری ها ضروری است از آنجایی که چهار پنجم وزن باکتری ها را آب تشکیل می دهد خشکی روی باکتریها اثر گذاشته و رشد آنها را باکتری ها را مختل می کند و مقدار حساسیت باکتری ها به خشکی نیز در باکتری ها مختلف و شرایط محیط متفاوت است و این کار در عمل امکان پذیر نیست و یک تئوری بیش نیست چون اسپور نسبت به خشکی مقاوم هست.

3- حرارت ( heat   ):

متدوال ترین روش برای استریلیزاسیون می باشد .

حرارت خشک ( dry heat ):

حرارت خشک با ایجاد اکسیداسیون در مواد تشکیل دهنده باکتری ها آن ها را از بین می برد .

سوزاندن : (incineration  )

این روش در کوره های مخصوص انجام می گیرد و برای بعضی از میکرو ارگانیسم های موجود در لاشه  حیوانات و از بین بردن آنهلپا و مواد آلوده مانند لباس ، پنبه گاز زخم و نمونه های پاتولوژیکی و خلاصه کلیه وسایل غیر قابل مصرف را در این کوره ها می سوزانند و خاکستر می کنند .

عبور دادن از روی شعله (flaming ) :

از این روش برای استریل کردن سوزن لوپ اسکالپل سر بطری و دهانه لوله های کشت استفاده می شود، برای این کار جسم مورد استریل را چند بار از روی شعله عبور می دهیم بدون اینکه سرخ شود با این کار اسپور باکتری ها از بین نمی رود و فقط میکروب های  موجود در سطح ماده از بین می رود و گاهی قیچی و اسکالپل و پنس و غیره را  در الکل فرو برده و آن را آتش می زنند .

حرارت خشک – فور یا کوره پاستور :

این روش بهترین طریق استریل کردن با حرارت خشک می باشد وسایل و موادی که حرارت و دمای بالا را تحمل می کنند عبارتند از : ظروف شیشه ای مثل بطری و پیپت و پیست سرنگ های شیشه ای ، پنس ، لوله های آزمایشگاهی ، اسکالپل ، قیچی و مواد خشکی که در ظروف سر بسته قرار دارند مثل پودر ها و غیره استفاده می کنیم و برای استریلیزاسیون بعد از شستن و خشک کردن آنها را توی کاغذ کاهی پیچیده و سر لوله ها و فلاسک ها را با پنبه معمولی و غیر هیدروفیل مسدود کرده و در داخل دستگاه فور چیده طوری قرار می دهیم که جریان هوای خشک بتواند بین تمام آنها جریان پیدا کند و برای اینکه جریان پیدا کند داخل دستگاه پنکه و روی دستگاه دماسنج تعبیه شده است و پنکه هوای خشک داخل دستگاه را یکنواخت جریان می دهد و دماسنج دمای داخل دستگاه را نشان می دهد .

خود دستگاه به شکل استوانه یا مکعب و مستطیل در اندازه های مختلف می باشد و دو جداره است و جدار خارجی از جسم عایق حرارت مثل مقوای نسوز و جدار داخلی آن از مس یا آلومنیوم ساخته شده است که به وسیله جریان برق یا گاز کار می کند پس از آماده  کردن و قرار دادن وسایل صبر می کنند تا وسایل استریل گردد مدت زمان لازم جهت استریل شدن وسایل در حرارت های مختلف متفاوت می باشد و طبق جدول زیر اعلام می گردد .

120 درجه سانتی گراد = 8 ساعت

140 درجه سانتی گراد = 5 / 2 ساعت

160 درجه سانتی گراد = 1 ساعت

170 درجه سانتی گراد = 40 دقیقه

180 درجه سانتی گراد = 20 دقیقه

و باید توجه داشت که زمان استریل کردن از مواقعی شروع میشود که درجه حرارت به حد نساب رسیده باشد دستگاه نباید بیش از حد پر باشد و فضای موجود در بین اجسام استریل شونده برای عبور هوا از خلال آنها الزامی است پس از پایان کار جریان برق را قطع کرده و صبر میکنیم تا دستگاه به تدریج خنک شود و سپس آنرا باز میکنیم در غیر این صورت وسایل شیشه ای به علت سرد شدن ناگهانی میترکد و زمانی که دستگاه کار می کند نباید در دستگاه را باز و بسته کرد و برای کنترل استریلیزاسیون کاغذ و پنبه که سفید بودند در درجه حرارت 160 سانتی گراد در مدت یک ساعت به رنگ کرم در می آید و اگر درجه حرارت بیش از این باشد کاغذ و پنبه سوخته و قهوه ای رنگ میشوند و اگر درجه حرارت کمتر از این حد باشد استریل ناقص و به همان رنگ سفید اولیه باقی میماند .

کنترل استریلیزاسیون

1-  برای کنترل دستگاه از اسپور باکتری های کلاستریدیوم تتانی استفاده میکنیم . strain of cl tetani

برای کنترل اثر دمای خشک یک تکه کاغذ فیلتر را به اسپور باکتری که در حدود 1000000 اسپور دارد اغشته کرده و در یک کاغذ می پیچیم و درداخل دستگاه همراه وسایل قرار می دهیم   بعد از پایان کار دستگاه در محیط کشت thiogly collate و یا     از محیط بی هوازی RCM

در محیط های بی هوازی مثل RCM در درجه حرارت 37 درجه  سانتی گراد به مدت 72 ساعت کشت می دهیم. اگر محیط تغییر رنگ داد نشان دهنده عدم استریل شدن مواد می باشد.

2-  یا از brownes tube لوله براونی یا green spot نقطه سبز (نوار شاهد)استفاده می شود که بعد از پایان استریلیزاسیون نقطه سبز که در درجه حرارت 160 درجه سانتی گراد بعد از یک ساعت تغییر رنگ می دهد.

حرارت :

الف) دمای 100 درجه سانتی گراد جوشاندن

ب ) دمای زیر 100 درجه سانتی گراد(1- پاستوریزاسیون 2- تندالیزاسیون)

ج ) دمای بالاتر از 100 درجه سانتی گراد

الف ) دمای مرطوب در 100 درجه سانتی گراد :

جوشانیدن – باکتری های بدون اسپور  در مدت 5 – 10 دقیقه در دمای 100 درجه از بین میروند و برای از بین بردن اسپور باکتری ها 3 تا 5 ساعت متوالی وقت لازم است از این روش می توان برای استریل کردن لوله های آزمایش – پیپتها – اسکالپل – پنس – قیچی – سرنگهای شیشه ای یا فلزی به کار میرود و برای تسریع عمل استریلیزاسیون از کربنات 2% استفاده می شود .

تندالیزاسیون

از این روش برای استریل کردن محیط های کشت حاوی سرم و آلبومین غیره که نسبت به حرارت حساس هستند استفاده می شود، و در این روش از 3 بار حرارت هر بار به مدت 1 ساعت و در فواصل 3 بار حرارت محیط کشت را به مدت 24 ساعت در یخچال نگهداری می کنند . حرارت مورد استفاده در محلول های قابل هیدرولیز 70 درجه و محلول های آلبومین دار نظیر خون ، سرم بعضی واکنشها 85 درجه سانتی گراد و در مورد قند ها 100 درجه سانتی گراد میباشد

ب ) دمای زیر 100 درجه پاستوریزاسیون:

از این روش جهت نگهداری موادی نظیر شیر و مواد نوشیدنی غیر الکلی و غیره استفاده می شود که حرارت کمتر از 100 درجه را بکار میبرند و سپس آن را فورا سرد کرده و در یخچال نگه داری می کنند فقط در صورتی می توان ماده مورد نظر را مدت زیادی نگه داشت که فاقد اسپور باشد در این طریقه شیر را به مدت 25 دقیقه در 75 درجه سانتی گراد  حرارت می دهند سپس بلافاصله شیر را تا 30 درجه سانتی گراد  سرد می کنند ولی امروزه از دمای 90 درجه سانتی گراد به مدت 1 دقیقه از صفحه های پلاتینی غیر اکسیده استفاده عبور می دهند و بلافاصله خنک می کنند که شیر و مواد نوشیدنی طعم جوشیده به خود نمی گیرند با این روش می توان شیر را تا یک هفته  در یخچال نگه داری کرد .

امروزه شیر را در یک دقیقه در 90 درجه حرارت می دهند و یکباره تا 10 درجه سرد می کنند به این ترتیب شیر مزه جوشیده به خود نمی گیرد و این عمل را در بین دو صفحه فولادی غیر قابل اکسید شدن عبور می دهند  باید توجه داشت در پاستوریزاسیون فقط باکتری های بیماری زا کشته می شوند مثل استرپتوکوک باسیل کخ بروسیلا سالمونلا باسیل دیفتری و غیره از بین می روند.

Coxiella burneti به این حرارت مقاومت دارد و از بین نمی رود محیط های کشت  Lowenstem Jensen (L J ) محیط کشت اختصاصی برای سل است.

برای کشت باسیل کخ و سرم loeffler برای کشت باسیل دیفتری (محیط کشت اختصاصی دیفتری)

درجه حرارت 80-85 درجه سانتی گراد به مدت نیم ساعت در 3 نوبت در دستگاه Inspecitor استفاده می شود.

 

 

 

ج ) دمای بالاتر از  100 درجه سانتی گراد:

این روش مطمئن ترین روش استریل کردن است و بیشتر محیط های کشت و لوازم آلوده به میکروب و مواد حاصل از بیماریها بدین روش استریل می شود. (در این روش از دستگاه اتوکلاو با فشار  و 100 درجه سانتی گراد و حرارت خشک از فور یا کوره پاستور استفاده می شود.

آب در فشار طبیعی اتمسفر در 100 درجه به جوش می آید و هرچه فشار اتمسفر زیاد باشد نقطه جوش و در نتیجه حرارت بخار حاصل بالاتر از 100 درجه خواهد بود و هرچه فشار اتمسفر کمتر باشد نقطه جوش کمتر پایین تر است حرارت مرطوب کمتر از 100 درجه در مدت کوتاهی میکروب ها و اسپور آنها از بین می رود برای استیریلیزاسیون با بخار آب تحت فشار از دستگاهی به نام auto calve استفاده می شود .

ساختمان اتوکلاو

اتوکلاو در اندازه و ابعاد مختلف وجود دارد که به شکل استوانه ای یا مکعبی و مستطیلی است که دارای 2 جدار داخلی از مس یا آلومینیوم جدار خارجی از چدن ساخته شده است که در یک حامل قرار گرفته است . بین دو جداره ها فضای خالی وجود دارد و دستگاه به صورت برق یا گاز کار می کند در چدنی به وسیله میله ای به بدنه دیگ وصل شده و با پیچ های متعدد بسته می شود و داخل دیگ استوان های تا حد معینی آب دارد که در بالای آن صفحه مشبکی قرار دارد که وسایل استریل را روی آن قرار می دهند . در پایین اتوکلاو شیر آب برای خرج آب نصب شده و از بالای دستگاه فشار سنج – دماسنج و دریچه اطمینان تعبیه شده است .

طرز کار اتوکلاز

در داخل اتوکلاو اشیاء را روی صفحه مشبک قرار می دهیم در دستگاه را بسته و شیر خروج  هوا را باز کرده و دستگاه را روشن می کنیم و با جوشیدن  آب داخل دستگاه بخار آب مداوم از دستگاه خارج می شود و در این موقع شیر را بسته و تدریجا فشار داخل دستگاه بالا می رود که به وسیله فشار سنج می توان رویت نمود و فشار سنج ممکن است بر حسب اتمسفر یا کیلوگرم بر حسب سانتی متر مربع یا پوند بر اینچ درجه بندی شده باشد. وقتی که فشار و حرارت دستگاه به حد مطلوب رسید یعنی 121 درجه سانتی گراد  و فشار 15 پوند، حدود 15دقیقه صبر می کنیم سپس دستگاه را خاموش میکنیم و صبر می کنیم تا اتوکلاو سرد شود و فشار خود به خود را به حد اتمسفر برساند در این موقع شیر تخلیه بخار را باز می کنیم تا تمام بخار از دستگاه تخلیه شود و بعد در دستگاه را باز می کنیم.

دما و زمان لازم برای استریل کردن با اتوکلاو

121درجه سانتی گراد، فشار 15 پوند زمان 15 دقیقه

وجود هوا در داخل اتوکلاو تشکیل یک لایه متراکم می دهد و نمی گذارد فشار داخل دستگاه به فشار ایده آل برسد.

کنترل استریلیزاسیون در اتوکلاو

برای کنترل اتوکلاو:

1-  از اسپور باکتری های غیرتوکسیژن استفاده می کنیم.

2- از نوار شاهد استفاده می کنیم.

اشعه های یونیزاسیون یا اشعه های یون زا

تعدادی از اشعه ها دارای انرژی زیادی و باعث به وجود آمدن مولکول های بیولوژیکی یونیزه می شوند و این قبیل اشعه های پر انرژی را اشعه های یونیزاسیون می نامند که استریل کننده قوی میباشند این اشعه با دز های بالا به هر چیزی بتابد باعث مرگ آن می شود این اشعه به عنوان استریل کننده قوی برای استریل کردن پتری  دیش ها و سرنگهای پلاستیکی یکبار مصرف و غیره به کار می رود دو نوع اشعه یونیزاسیون برای استریل کردن به کار می رود

 اول: اشعه گاما که از طریق عناصر رادیواکتیو مانند کوبالت به کار برده می شود .

دوم : گروه شتاب دهنده های الکترونی می باشند قدرت نفوذ اشعه گاما آن را برای استریل کردن اشیاء حجیم مساعد می سازد این اشعه ها برای سلول های انسانی زیان آور می باشند بر خلاف اشعه گاما الکترونهای پر انرژی قدرت نفوذشان کمتر است از این اشعه برای استریل کردن اشیاء کوچک استفاده می شود و به نام استریلیزاسیون سرد معروفند .

اشعه غیر یون زا

اشعه ماورا بنفش : ( ultra-violet radiation ) DNA سلول اشعه ماوراء بنفش را در طول موج های بین 250 – 260 نانومتر جذب کرده و باعث تشکیل پیوند های گمراه کننده بین نوکلئوتیدهای مجاور می گردد ( تیمن بایمر THYMIN BIMMER) باعث آسیب رساندن به همانند سازی در ترجمه DNA می گردد که در نتیجه باعث اختلال در پروتئین سازی می شود . تیمن دایمر اگر در ژنهایی اتفاق بیافتد که عمل آنها برای سلولها حیاتی است کشنده میباشد اگر میکروب کشی اشعه  ماورای بنفش بستگی به دز اشعه و مدت زمان تابش اشعه دارد آندوسپور بعضی از باکتری ها به علت وجود مواد خاص به نام سیستئین در مقابل اشعه اولتراویوله مقاوم  می شوند بنابراین اشعه اولترا ویوله به علت قدرت نفوذ کم  آن است که قادر به عبور از شیشه ها و پلاستیک ها محلول های کدر و ورق های نازک از شیر و روغن نیست تابش مستقیم آن به شبکیه چشم صدمه می زند و بر پوست اثر سرطان زایی دارد اشعه اولترا ویوله استریل کننده نیست ولی اثر ضد عفونی کننده دارد .

5 – فیلتراسیون ( Filtrasion )

مایعات سوسپانسیون باکتری ها را می توان از طریق عبور دادن از صافی استریل کرد و به شرط سایز سوراخ ها کمتر از سایز باکتریها باشد . فیلترهای ذکر شده باعث جلوگیری از عبور میکروارگانیسم ها می شوند که قطر آن ها بیشتر از سوراخ های صافی باشد و فیلترهای معمولی باکتریولوژیکی  درست شده که دارای سوراخ هایی به قطر 4/0 میکرومتر است، ولی مایکوپلاسما و ویروس ها از آن عبور می کنند این عمل تضمین کننده استریلیزاسیون نمی باشد و این کار بیشتر در واکسن سازی برای جدا کردن ویروس از باکتری استفاده می شود فیلتر ها دارای انواع زیر می باشند :

صافی پروسیلن ( proce lain ) – صافی شامبولاند ( shamber land ) – برکولوز (bercland ) که برای صاف کردن مایعات استفاده می شود .

روش شیمیایی ( chemical agents ) :

تعداد بیشماری از مواد شیمیایی در غلظتهای مناسب قادر به کشتن و یا متوقف کردن رشد  میکروارگانیسم ها می باشند یک ماده ضدعفونی کننده شیمیایی خوب باید این خواص را داشته باشد .

1- با ثبات باشد . 2- محلول در آب باشد . 3- خوش بو و ارزان قیمت باشد . 4- باعث فرسودگی یا زنگ زدن وسایل مورد استفاده نشود قدرت میکروب کشی وسیع داشته باشد و بر روی انواع مختلف باکتری ها اثر کند - پایدار باشد - خاصیت سمی انتخابی داشته باشد

ایندکسی تراپیوتیک ( Therapeatic Index ). آن بالا باشد . اندکس پراپیوتیک عبارت است از رابطه بین غلظت میکروب کشی دارو به غلظتی که در بافت ها اثر زیان آور دارد .

1- مهمترین مواد شیمیایی که در ضد عفونی بکار می روند عبارتند از :

الکلها : ( Alcohols )

از الکل اتکییک و الکل ایزوپیلیک برای ضد عفونی کردن پوست و وسایل مختلف استفاده می کنند . قدرت میکروب کشی الکل ها با افزایش وزن مولکولی آنها افزایش می یابد از آنجائیکه با افزایش وزن مولکولی الکلها حلالیت آنها کاهش می یابد ، بدین جهت به عنوان میکروب کش بکار نمی روند از میان الکلها ، الکل – اتیلیک و الکل ایزوپروپیلیک مواد ضد عفونی کننده متداول هستند که مصرف خارجی آنها سمی نیست . متیل الکل خیلی سمی است و موجب صدمه به چشم می گردد و به عنوان میکروب کش استعمال نمی شود . الکلها انعقاد کننده پروتئین ها و حلال چربیها می باشند الکلهای خیلی غلیظ 100 – 95 % باعث جذب آب بیشتر از سلول باکتریها شده بطوریکه الکل نمی تواند نفوذ کند و عمل دهیدرتاسیون ( Dehydration ) الکل باعث توقف رشد باکتری ها می گردد . الکل با غلظت 90 – 50 درصد باعث از بین بردن باکتریها و قارچ ها و بعضی از ویروس ها می گردد ولی برای اسپور باکتریها اثر ندارد و در عمل بیشتر از الکل 70 درصد استفاده می کنند و یا با مواد دیگر از قبیل ید – فرمالدئید و یا ترکیبات کواتونری آمونیوم مخلوط می کنند خاصیت ضد میکروبی ایزوپروپیلک الکل کمی بیشتر از الکل اتیکیک است و برای ضد عفونی کردن ترمومتر بهتر است از الکل ایزوپروپیلیک استفاده کرد .

فنل و ترکیبات فنلی : ( Phenols )

فنل یا کاربولیک اسید برای اولین بار در سال 1968 توسط ژوزف لستر دانشمند انگلیسی جهت ضد عفونی کردن اتاق عمل به کار برده مکانیسم اثر فنل دناتوره کردن پروتئینها و لیز کردن میکروارگانیسم ها است امروزه از .فنل به علت گرانی و سمیت کمتر مصرف می شود بیشتر از مشتقات فنل استفاده می شود . قدرت ضد میکروبی آنها بیشتر و قیمتشان ارزانتر می باشد و ضمننا کمتر خاصیت تحریک و سوزانندگی و تخریب روی بافتها دارند مشتقات فنل شامل فنلهای آلکیل شده و فنلهای هالوژندار هستند و چون اکثر مشتقات فنل حلالیت کمتری در آب دارند آنها را با مواد امولسیون کننده از قبیل صابونها مخلوط می کنند که باعث افزایش خاصیت ضد میکروبی آنها نیز می گردد .

مهمترین مشتقات فنل عبارتند از :

کروزول :

کروزول ساده ترین مشتق آلکیلی فنل است کروزول ترکیبی از 3 ایزومر ارتو- متاوپاراکروزول است که کروزول را در صنعت از تقطیر زغال سنگ به دست می آورند و با صابون سبز به صورت امولسیون در آورده و بنامهای لیزول و کرولین بفروش می رسانند از آنجایی که کروزولها جهت کشتن میکروب ها احتیاج به مقدار کمی آب دارند و بنابراین بعد از خارج شدن آب در سطح خشک قدرت ضد میکروبی خودشان را حفظ می کنند کروزولها بسیار موثرتر از فنل ها هستند و برای ضد عفونی کردن مدفوع و وسایل آلوده به کار می روند و از آنجائیکه کروزولها سمی هستند به ندرت بر روی پوست استفاده می شوند .

بی فنیل ها :

بی فنیل ها را می توانند همراه با صابون ها یا سایر مواد تانسیواکتیو به کار برد هگزا کروفن (0 Hexa chloxophene ) مهمترین ماده این دسته است . که این  ماده را همراه با یک دتر ژان برای ضد عفونی پوست یا به عنوان شامپو طبی بکار می برند بسیار موثر است بنابراین اگر جذب خون شود سمی است و به خاطر این مصرفش بسیار محدود می باشد .

کلرواکسی لنولها ( Chloroxylenols )

این ماده شبیه فنل می باشد ولی از آن موثر تر است پوست را تحریک نمی کند یکی از مشتقات آن به نام دتول می باشد که به علت خوشبو بودن و تحریک نکردن پوست آنتی سپتیک متداول است.   

هالوژنها :

کلمه هالوژن از کلمه هالو ( Halos ) به معنی تک مشتق می شود در بین هالوزنها کلروید بهترین ضدعفونی کننده هست و با تشکیل کمپلکس دائمی با پروتئینها باکتری  را سریعا می کشد..

فلور F :

مهمترین مصرف این ماده در پیش گیری از فساد دندان است باین منظور از فلورور سدیم

 ( NoF ) استفاده می شود ، ثابت شده است که وجود 1-2 (PPM ) ( partper million ) فلوروسدیم در آب آشامیدنی میزان پوسیدگی دندان اطفال را بطور قابل توجهی کاهش می دهد و در بسیاری از خمیر دندانها از فلوئور ( Fluor ) استفاده می شود .

کلر CL :

کلر گازی بسیار موثر ولی بسیار سمی است و برای ضد عفونی کردن آب آشامیدنی و آب استخر ها به صورت گاز یا هیپوکلرید سدیم و کلسیم به صورت پودر یا مایع مصرف می شود .

ترکیبات کلر مثل هیپوکلریت ها ، کلرو آمینی های معدنی و آلی عمل ضد عفونی کنندگی تمام ترکیبات کلر به علت آزاد شدن کلر آزاد است موقعی که کلرو یا هیپوکلریت ها به اب اضافه می شوند کلر با آب واکنش نشان داده و تشکیل اسیدهیپوکلرو را می دهد که یک محلول اسیدی و یا خنثی می باشد و اسید هیپوکلرویک ماده ء اکسید کننده ء قوی بوده و دارای خاصیت ضد عفونی کنندگی شدیدی دارد . تجزیه هیپوکلرو بستگی به PH دارد که قدرت ضد عفونی کنندگی را مشخص می کند.

هیپوکلریت کلسیم : یا کلروردوشو ( Caocl )

محلول آبکی هیپوکلریت با غلظت 1 تا 5 % ضد عفونی کننده خوبی است و مصارف مختلفی دارد . با اضافه کردن هیپوکلریت کلسیم به آب کلر گازی قابل حل آزاد می شود و قدرت ضد عفونی کنندگی این ماده از روی میزان کلر آزاد شده یا درجه کلرو متری تعیین می شود . در عفونتهای روده ای جهت ضد عفونی کردن مدفوع در یک ظرف سر بسته به مقدار مساوی 5 % هیپوکلریت کلسیم مخلوط می کنند کلر در سطح پروتئین ها جذب می شود تا مدفوع به طور کامل ضد عفونی شود

ید I :

این ماده یکی از قدیمی ترین ضد عفونی کننده های شناخته شده است و دارای اثر ضد قارچی و نیز باکتری کشی دارد . ید در آب محلول است ولی به سادگی در الکلها یا محلولهای آبکی ید و سدیم وپتاسیم حل می شود.

تنتورید :

که مخلوط 2 % ید و سدیم و الکل اتیلیک می باشد باعث غیر فعال شدن سریع میکروبها می گردد تنتورید یک ماده ضد عفونی کننده مفید برای ضد عفونی کردن حول جراحی پوست می باشد باید دانست که این ماده باعث تحریک پوست می شود . مخلوط ید با دترژنها تشکیل یدوفر ( Ioduphers ) را می دهند ، یدوفرها فاقد اٍثرات مضر محلول آبکی و الکلی ید هستند ، سمیتشان کم است و پوست را لکه دار نمی کند و لکه های پاک نشدنی روی ملافه ها به جا نمی گذارد . در یدوفرها ید به آهستگی آزاد شده و باعث از بین بردن میکروب ها می شود . اسپورباکتریها نیز در بعضی شرایط در این مواد کشته می شوند از ید و فرهای متداول می توان وسکودین ( wescodyne ) و بتادین ( Betadine ) و پروویودین (Proviodine ) را نام برد .

هیپوکلریت سدیم = آب ژاول( Naod )

   آب ژاول ضد عفونی کننده بسیار موثر است برای ضد عفونی کردن اماکن والبسه استفاده می شود از هیپوکلریت سدیم بسیار رقیق برای ضد عفونی کردن آب آشامیدنی استفاده می شود – محلول های قوی – غلیظ برای پوست سمی اند از هیپوکلریت به عنوان سفید کننده نیز تحت نامهای کلروکس Clorex ، وپیورکس Purex استفاده می کنند .

ترکیبات آلی کلر :

از ترکیبات آلی می توان آزوکلرامید Azoehloramide و کلرآمینی ChloramineT را نام برد این مواد ترکیبات آلی غیر پایداری هستند که اثرشان طولانی ولی ملایمتر است از این ماده برای ضد عفونی کردن اماکن عمومی و هتلها و رستورانها و غیره استفاده می شود کلروهگزیدن Chlorohexidine این ماده ضد عفونی کننده های باکتری های گرم مثبت و گرم منفی و بعضی از قارچها است ولی بر اسپور باکتری ها بی اثر است و قدرت باکتری کشی  خود را ساعتها حفظ می کند و از طریق پوست جذب نمی شود و از صابون آن برای شستن دست و جراحی استفاد می شود .

پراکسید هیدروژن ( H2O2 ) :

محلول 3 % آب اکسیژنه ماده بی ضرر بوده و قدرت آنتی سپتیکی دارد . برای پاک کردن زخمها استفاده می شود زمانیکه آب اکسیژنه روی بافتها ریخته می شود اکسیژن نوزاد در اثر عمل آنزیم کاتالاز ( catalose ) از بافتها متصاعد شده با عمل اکسید کردن یا احتمالا تشکیل رادیکال هیدروکسیل آزاد میکروبها را از بین می برد برای ضد عفونی کردن وسایل جراحی پلاستیکی و غیره استفاده می شود .

 

 

 

پرمنگناتها :

   از ترکیبات پرمنگنات پتاسیم ( kmno4 ) از زمانهای قدیم برای ماده ضد عفونی کننده استفاده می شده اثر میکروب کشی این ماده در مجاورت مواد های آلی بسیار کاهش می یابد و با غلظت یک ، صدم به صورت  آنتی سپتیک مصرف می شود ،پرمنگنات پتاسیم سم مارها را با اکسیده کردن به سرعت خنثی می کند.

نموداری از ضد عفونی کننده های آنتی سپتیک متداول

	نام	نحوه ارائه ماده	موارد استعمال
هالوژن ها	کلر هیپوکلریت کلسیم هیپوکلریت سدیم Nacl رقیق شده ید	کلر گازی Cl2 عوامل سفید کننده محلول داکن محلول 2%(یدوردوپتاسIk) محلول الکلی 2 تا 7%	ضد عفونی کردن آب آشامیدنی ضدعفونی کردن مدفوع و غیره پانسمان ها ضدعفونی کننده موضعی ضدعفونی کننده موضعی
فلزات سنگین	جیره آمونیاکال مرکوروکرم نیترات فنیل مرکوریک متافن مرتیولات قلم نیترات نقره ارژیرول(توام نقره-پروتئین)	مرحم با 5% جیوه محلول آبکی 1تا2% به صورت محلول یا مرهم به رقت 1500/1 محلول آبکی 1:1500 محلول آبکی 1:15000 خمیر Agno3 محلول آبکی 3تا5%	به عنوان ضدعفونی کننده موضعی در عفونتهای ضدعفونی کننده پوست و مخاط ضدعفونی کننده پوست ضدعفونی کننده پوست و مخاط در عفونتهای پوستی بکار میرود ضدعفونی موضعی(محرق) ضدعفونی کننده پوست و مخاط
عوامل اکسید کننده	پراکسید هیدروژن پرمنگنات پتاسیم پربرات دوسدیم پراکسید دو زنگ	محلول آبکی2تا4% محلول آبکی 1:15000 محلول اشباع	ضدعفونی کننده پوست و مخاط (برای مخاط سمی است و موتازن می باشد) ضدعفونی کننده پوست و مخاط(برای مخاط سمی است) ضدعفونی کننده دهان و پوست ضدعفونی کننده دهان و پوست
ترکیبات معدنی	کروزول صابونی شده	محلول آبکی 2تا5%	ضدعفونی کننده اشیاء و وسایل
	کرئولین (creolin) هگزاکلروفن	محلول آبکی 25تا5/0% صابونهای5/0تا3%	ضدعفونی کننده پوست  (بلافاصله بایستی موضع ضدعفونی شده را آبکشی نمایم)
ترکیبات آمونیوم کواتریز		محلول های آبکی با رقت 1 در هزار یا 1 در 1500 مرهم، لوسیدن	ضدعفونی کننده اشیء و وسایل ، پوست و مخاط
الکل ها	اتانل ، ایزوپروپانل	مول های آبکی 70%	ضدعفونی کننده پوست و وسایل
اسید اندسیلینیک		مرهم 1تا10% محلول الکلی ، پودر	به عنوان ضد قارچ پوستی بکار می رود
رنگ کننده ها	کریستال ویوله و...	محلول آبکی 5/0 تا 1%	ضد عفونی کننده پوست و مخاط

 

 

 

 

مواد ضدعفونی که در خارج از بدن مورد استفاده اند .

جهت ضد موضعی اشیاء و وسایل	لیزول 5% یا سایر ترکیبات فنلی فرمالدئید 1-10% گلوتارآلدئید آبکی 2% بی گلرو دومرکور 1/0 % ترکیبات آمونیوم کواترنری 1/0 %
خلط- نوار زخم – ملهفه	هیپوکاریت سدیم 1% لیزول 5% یا سایر ترکیبات فنلی
هوا	پروپیلن گلیکول به صورت پاشیدن یا ائروسل بخار فرمالدئید
وسایل حساس به حرارت	گاز اتیلن اکسید

 

 

ضد عفونی پوست یا زخم

شستشو با صابون و آب صابونها یا دترژانهای حاوی 1% هگزاکلروفن یا 5/1 % یا کلرهگزیدین تنتورید2% اتیل الکل 70% الکل ایزوپروپیلیک 70-90% پرویدون – یدین (محلول در آب ) ژل یا محلول نیتروفورازون 2/0 %
ویوله دوژانسین 1 در 2000 واحد گرم کرم نیستاتین 100000 واحد گرم پمادکاندیسیدین 6% میلی گرم کرم میکونازول2%	در کاندیدیازیس
نیترات نقره 5/0 % کرم استات مافنید سولفادیازین نقره	در سوختگی
پودر اسید اندیسلنیک  یا کرم 5 تا 10% کرم توانفتات 1%	در درماتوفیتوزیس
پماد جیوه ، امونیاکال 2 – 5% پماد باسیتراسین – نئومایسین- پلی میکسین پرمنگنات پتاسیم 01/0 %	درپیودرم

 

 

 

صابونها دترژانها Soap and detergents

صابون ها املاح سدیم ، پتاسیم با اسید هی چرب از قبیل اسید اولئیک و اسید لینولئیک و غیره هستند و با وزن مولکولی بالا . مکانیسم اثر باکتری کشی صابون ها معلوم نیست . به نظر می رسد بر اثر حل کردن مواد چربی یا کم کردن کشش سطحی باکتری ها قابلیت نفوذ آنها را نسبت به مواد ضد عفونی کننده  در آن زیاد می کند و برخی معتقدند که صابون ها اثر مکانیکی دارد . میکروب ها درون شبکه کف مانندی محبوس می شوند و سپس به وسیله آب کشی از محل خارج می شوند صابون ها علاوه بر کاهش سطحی تا اندازه ای نیز باکتری کش هستند . تروپونماپالیدوم ( treponema palidam  ) به علت داشتن چربی زیاد صابون روی آن بیشتر موثر است و محل زد عفونی کنندگی صابون ها بستگی به رادیکال اسید چرب آن دارد .

دترژان های سنیتیتیک  ( Synthetic detergents )

در کنار صابون های قلیایی اخیرا مقداری دترژن یا مواد پاک کننده ساخته شده است که نه تنها دارای قدرت کاهش کشش سطحی بالایی می باشند ولی کار اصلی آنها امولسیون کردن چربی ها نیز می باشد. از لحاظ ساختمان شیمیایی به 3 گروه تقسیم می شوند .

دترژان های کاتیونی :

دارای بار الکتریکی مثبت بوده و خاصیت زد میکروبی زیادی دارند اغلب دترژان های کاتیونی ترکیبات آمونیوم کواترنری quaterienary ammonium  هستند . مکانیسم اثر آنها به علت تخریب دیواره سلولی می باشد ، غیر سمی و ارزان هستند . ترکیبات الی در عمل دترژان ها ی کاتیونی اثر گذاشته و همچنین صابون ها و دترژان های آنیونی آنها را غیر فعال می سازند . از مهمترین مواد کاتیونی می توان زفیران (( zephiran)) ، ستریمید ((  cetarimide )) ، ستاولن  (( cetavlon )) ، رکال (( Rocal )) نام برد .

    دترژان های آنیونی Anionic detergents

    که دارای بار الکتریکی منفی می باشند خاصیت باکتری کشی کمتری دارند و بیشتر برای باکتری های گرم منفی موثرند مثل تی پول ((tee pol ))

    دترژان های غیر یونی Non ionic detergents

    که بار الکتریکی آنها صفر است و بیشتر برای تهیه پودر های رخت شویی ، ظرف شویی ، شامپو ها به مار یم روند و خاصیت باکتری کشی ندارند .

    ترکیبات فلزات سنگین :

    امواج فلزات سنگین بسیار موثر تر از خود فلز هستند و موارد استفاده بسیار دارند مکانیسم اثر فلزات سنگین مربوط به ترکیب این مواد با عامل سولفیدریل SH – پروتئین ها و آنزیم های باکتری ها بوده که باعث رسوب آنها می گردد . برخی از فلزات سنگین حتی به میزان جزئی نیز اثر باکتریسید دارند و این قدرت را الیگودینامیک (( oligo dynamiqe )) ، می نامند . یعنی قدرت یونیزاسیون جزئی فلز و قابلیت ترکیب یون ها با پروتئین های سلول از املاح فلزات سنگین بیشتر از املاح نقره ، جیوه ، مس ، روی و حتی طلا استفاده می شود . و باسیتی در غلظت های بسیار کم استعمال کرد چون نسبت به بافت های انسانی خیلی سمی هستند از مهمترین آنها می توان جیوه ، ترکیبات آلی جیوه ، نیترات نقره ، فرمالدئید ، گلوتار آلدئید ، اتیلن اکساید  را نام برد .

جیوه Hg :

    بی کلرید مرکور ((Mercuy bichloride)) این ترکیب را مدت های زیاد با رقت های یک هزارم و یک پنج هزارم ، به عنوان ضد عفونی کننده مصرف می کرده اند و امروزه مصرف چندانی ندارد .

   ترکیب آلی جیوه :

    به نام های تجاری مرکروکرم – مرتیولات – متافن و غیره برای ضد عفونی کردن پوست و جراحات خفیف به کار می روند در غلظت های کم جیوه باکتریواستاتیک است تا باکتریسید ، تا یوگلیکولات سدیم و هیدروژن سولفور . اثر این مواد را خنثی می کند .

    نیترات نقره :

    این ماده را به صورت محلول آبکی با رقت 1 % برای پیشگیری از افتالمی گنوککی نوزادان به کار می برند پس از درمان لازم است زیادی نیترات نقره را به کمک سرم فیزیولوژی شست و شو داده و خارج کنند . امروزه به جای نیترات نقره از پنی سیلین استفاده می شود .

    فرمالدئید (( Formaldehyde )) :

   فرمالدئید بعضی مواقع به حالت گازی شکل (( Fumigation )) به کار می رود محلول را فرمالین می نامند که دارای 37 % تا 40 % فرمالدئید است . فرمالدئید گازی است که در غلظت بالا و درجه حرارت بالا پایدار است و در درجه حرارت 22 درجه سانتی گراد یا دمای اتاق پلیمریزه شده و تشکیل ماده ای جامد ای  را می دهد از پلی مر های مهم فرمالدئید ، پارافرمالدئید است که ماده ای بی رنگ بوده و سریعا در اثر حرارت ایجاد فرمالدئید می نماید از فرمالدئید و پارافورلمالدئید برای استریلیزاسیون گازی استفاده می کنند بخار حاصل از این دو ماده در غلظت های دو درصد در مکان های در بسته در مدت زمان کافی باعث استریلیزاسیون می گردد و فرم وژتاتیوباکتری ها زودتر از اسپور ها از بین می روند ، رطوبت و درجه حرارت باعث افزایش اثرات فرمالدئید می شود برای استریل کردن یک مکان بسته دمای 22 درجه سانتی گراد و رطوبت 60 %  الی 80 % ضروری است یکی از عیوب روش استریلیزاسیون ، عدم نفوذ فرمالدئید به سطح پوشیده می باشد و غلظت 1 % الی 2 % باعث تحریک دستگاه تنفس می شود از این روش برای استریل کردن اتاق عمل ، اتاق بیمار ، سند ، دستکش و یخچال و غیره استفاده می کنند .

    و از عیوب دیگر آن کندی عمل و بجا گذاشتن رسوب سفید روی اشیا میباشد.از محلول 37% فرمالین در میکروبشناسی برای کشتن باکتریها،قارچها،ویروسها و اسپورها و همچنین تبدیل سم به توکسوئید و ضمنا" بعنوان ثابت کننده در آناتومی جهت بافتها مصرف میشود.

    گلوتارآلدئید:glutaraldehyde

    این ماده دارای اثرات ضد میکروبی وسیع است و محلول 2% آن در 10 دقیقه باکتریها ودر عرض 10 ساعت اسپور باکتریها را از بین میبرد اثر آن بر روی هپاتیت مشخص نیست و محلول 2% گلوتارآلدئید و بافر NaCO3 بمدت 4 هفته قدرت خودش را حفظ میکند و برای استریل کردن وسایل اورولوژیکی(( urologic)) و وسایل دارای عدسی استفاده میکنند و بعد از استریل کردن با این ماده باید اشیا را خوب با آب شست و خشک کرد چون این ماده برای غشاهای مخاطی سوزاننده است و در حین استفاده باید از دستکش استفاده کرد و اسم تجاری آن سایدکس ((((cide x نام دارد.

     اتیلن اکساید:Ethylen oxide

     این ماده ترکیب آلی ساده است در درجه حرارت پایین تر از8-10 درجه سانتی گراد مایع است و در درجه حرارت بالاتر از آن سریعا" بخار میشود.بخارات این ماده در هوا خیلی قابل اشتعال است.

     اگر آنرا با دی اکسیدکربن و نیتروژن و یا گاز نئون مخلوط کنند این خاصیت از بین میرود سرعت اثر اتیلن اکساید با افزایش رطوبت 30% افزایش می یابد در 4 ساعت و در دمای اطاق 12-6 ساعت برای استریل کردن وسایل وقت لازم است.

    و برای استریل کردن باید وسایل را در کاغذ پیچید با این روش میتوان اشیایی را که به حرارت مقاوم نیستند و یا در برابر رطوبت خراب میشوند مثل اشیای پلاستیکی،لاستیکی،اندوسکوپ،ماشینهای قلب و وسایل ظریف الکتریکی را استریل کرد و از دستگاهی مثل اتوکلاو مانندی استفاده میکنند که هوای آنرا خالی کرده به نسبت 90% co2 و 10% اتیلن اکساید پر میکنند و مخلوط این دو ماده بنام Carboxide بفروش میرسد.

    چون آب با اتیلن اکساید ترکیب شده و تشکیل اتیلن گلیکول را مینماید که ماده ای چسبنده است بهمین جهت وسایل را قبل از استریل کردن باید حتما" خشک کرد و اشیایی که به آنها اشعه ی گاما تابیده باشد مخصوصا" وسایل پولی وینل کلراید یا اتیلن اکساید واکنش نشان داده و تشکیل اتیلن کلوروهیدرین مینماید که چسبناک است.

اثر آنتی بیوتیک ها و مواد ضد میکروبی:

مکانیسم اثر داروهای ضد میکروبی:

از نظر مکانیسم تاثیر،آنتی بیوتیکها و مواد ضد میکروبی به یکی از چهار طریق زیر اثر خود را نشان میدهند:

1-ممانعت از سنتز دیواره ی سلولی

2-ایجاد تغییراتی در تراوایی غشای سلولی یا جلوگیری از نقل و انتقال فعال از ورای  غشای سلولی

3-جلوگیری از سنتز پروتئینها

4-جلوگیری از سنتز اسیدنوکلئیک

جلوگیری از سنتز دیواره ی سلولی:

آنتی بیوتیکهایی که جلوگیری از سنتز دیواره ی سلولی میکنند عبارتند از پنی سلین ها-p باسی تراسین-سفالوسپورینها-سیکلوسیرین-وانکومایسین

پنی سیلین و سفالوسپرین ها مانع فعالیت آنزیمهای ترانس پپتیداز میشوند trans peptidation اثر میکند.

باسی تراسین و وانکومایسین واحدهای انتقال دهنده اجزای ساختمانی cell wall را بلوکه میکنند

ایجاد تخریب در تراوایی غشای سلولی:

داروهای مهم عبارتند از آمفوتریسین B (    Amphotericin-B)،کلیسیتین(cholistin)،نیستاتین(Nystatin) و پلی میکسین ها(polymyxins) باعث تراوش پروتئینها،بازهای پورین،پریمیدین،نوکلئوتیدها به بیرون ونهایتا"مرگ سلول میشود.

جلوگیری از سنتز پروتئینها:

داروهای مهم کلرآمفنیکل(Cholor amphenical)،اریترومایسین(Erythromycins)،لینکومایسین s50 (Lincomycins)،تتراسیکلینها s50،آمینوگلیکوزیدها s30(Aminoglycoside) که مکانیسم اثرشان دقیقا" معلوم نیست.

سنتز پروتئینها در باکتریها نتیجه ی دو پدیده اصلی است،یکی سنتز RNA که خود وابسته به DNA است و رونوشت برداری(transcreption) نامیده میشود.دوم سنتز اصلی پروتئین که وابسته به RNA است و آن را ترجمه translation مینامند.جلوگیری ازهر کداممانع سنتز p است.

جلوگیری از سنتز اسیدنوکلئیک:

مثل

اسیدنالیدیسیک(Nalidixidacid)،نووبیوسین(Novobiocin)،پری متامین(Pyrimethamin)،سولفانامیدها(Sulphonamides)،تری متوپریم(Trimethprim)،ریفامپین(Rifampin)،اکتینومایسین

(Actinomycins)،ممانعت کننده سنتز DNAمیباشند با اتصال به داکسی گوانوزین که کمپلکس با DNA تشکیل میدهد و مانع فعالیت RNA پلیمراز و از تشکیل یا سنتز مولکول mRNA جلوگیری میکند.

مقاومت نسبت به داروهای ضد میکروبی:

مکانیسمهای متعددی وجود دارد که بر اساس آنها باکتری ها نسبت به داروها از خود مقاومت نشان میدهند.

1- تولید آنزیم که باعث تخریب داروی فعال میشود،مثال: استافیلوکوک مقاوم به پنی سیلین G و باکتریهای گرم منفی میله ای مقاوم به آمینوگلیکوزید مربوط به پلاسمید میباشند که تولید آنزیمهای آدنیله کننده،فسفریله کننده و یا استیله کننده مینماید و برای کلرامفنیکل تولید استیل ترانسفرازکلرامفنیکل می نمایند.

2- میکروارگانیسمها نفوذپذیری خود را نسبت به دارو عوض میکنند،مثال:تترا سایکلین و آمینوگلیکوزید و پنیسیلین در استرپتوکوکها

3- میکروارگانیسمها گیرنده های خود را که برای دارو لازمند تغییر میدهند،مثال: مقاومت نسبت به آمینوگلیکوزید که منشاء کروموزومی دارد.

4- استفاده از راههای متابولیکی دیگر که تحت تاثیر دارو قرار نمی گیرند،مثال:باکتریهای مقاوم به سولفانامید نیازی به P ABA خارج سلولی ندارند و از  اسید فولیک استفاده می کنند.

5-  تولید آنزیمهای جدید یا آنزیمهای تعویض یافته که فعالیت متابولیکی خود را انجام خواهند داد.

منشاء مقاومت نسبت به داروها :

1- منشاء غیرژنتیکی مقاومت پایا(persister-T.B)

2- منشاء ژنتیکی مقاومت:1-کروموزومی 

2-خارج کروموزومی(plasmid)

مقاومت متقاطع:

ارگانیسمهایی که به یک دارو مقاوم هستند نسبت به داروهای دیگر که مکانیسم اثرشان با داروی اول مشابه باشد مقاومت نشان میدهند.مثل:پلی میکسین B،کلیستین،اریترومایسین،نئومایسین و کانا مایسین.

پیشگیری از مقاوم شدن باکتریها نسبت به داروهای شیمیایی و آنتی بیوتیکها:

1- داروی شیمیایی و آنتی بیوتیکها باید به مقدار کافی مصرف شود و از استعمال مقدار کم در مدت طولانی خودداری نمود.

2- از مصرف بی مورد وغیر لازم داروهای شیمیایی و آنتی بیوتیکها خودداری کرد.

3- از انتقال انواع مقاوم باکتریها به بیماران بستری بیمارستانها جلوگیری کرد.

4- تجویز همزمان دو دارو که فاقد خصوصیت مقاومت متقاطع باشند.مثل:تجویز همزمان اتان بوتول و    در درمان سل.

5- از در معرض قرار گرفتن میکروارگانیسمها نسبت به داروهای مهم و پرارزش باید جلوگیری نمود و منحصرا" در بیمارستانها مورد استفاده قرار داد.

اثرات ضد میکروبی داروها در خارج از بدن (Invitro):

ارزیابی ضد میکروبی دارو بصورت Invitro به 3 منظور انجام میگیرد:

1-تعیین قدرت ضد میکروبی دارو بصورت معادل به دو طریق رقت و پخش انجام می گیرد.            

2-تعیین غلظت دارو در مایعات بدن و

3-تعیین حساسیت یک میکروب خاص نسبت به غلظتهای مشخص دارو.

عواملی که در فعالیت ضد میکروبی دارو دخالت دارند:

1-PH محیط ؛PH اسیدی نیتروفورانتوئین و بازی آمینو گلیکوزیدها

2-مواد تشکیل دهنده محیط کشت میکروبی

3-پایداری دارو درطی آزمایش

4-مقدار بذر اولیه Size of inoculum

5-طول مدت انکوباسیون

6- فعالیت متابولیکی میکروارگانیسمها

تاریخچه هندبال

 

هومر تاريخ نويس مشهور يونان در كتاب معروف خود (( اوديسه )) از ورزش هندبال با نام (( اورانيا)) ياد كرده است و تصاوير مربوط به اين بازي نيز كه در سال 600 قبل از ميلاد روي يكي از ديوراهاي آتن قديم حجاري شده بود ، در سال 1926 كشف شد.در قرن هاي شانزدهم و هفدهم ميلادي خانم هاي درباري و شواليه هاي به اين بازي كه تغيير مختصري يافته بود مي پراختند و شاعران وقت ، آن را اولين بازي تابستاني نام نهاده بودند. ((كنراد كخ)) كه يك معلم ورزش آلماني بود، در سال 1890 هندبال را به صورت جديدتري با نام (( رافابل اشپيل)) معرفي كرد كه از آن پس آن را به صورت هندبال يازده نفره بازي مي كردند كه شباهت زيادي به يكي از بازي هاي محلي چكسلواكي به نام ((هازنا)) داشت. پس از اولين جنگ جهاني ((هرمان)) رئيس فدراسيون هندبال آلمان براي گسترش و تحكيم اين ورزش بسيار كوشش كرد. البته دكتر((كارل شلنز)) استاد دانش سراي عالي تربيت بدني و ورزش برلين كه او را پدر هندبال ناميده اند، پيش تر و در سال 1920، مقررات اين ورزش را تدوين كرده و آن را در كلاس هاي خود به مرحله اجرا درآورده بود ، لذا پس از او شاگردانش موجبات گسترش اين ورزش را در سراسر آلمان فراهم آوردند. در كشور هاي شمالي به دليل سردي هوا ، براي اجراي اين ورزش در سالن ، شكل تازه اي به آن داده شد كه اين امر باعث پيدايش هندبال هفت نفره امروزي شد.اين ورزش بين سالهاي 1904 تا 1920 با استفاده از بعضي قوانين بازي فوتبال ، در قاره اروپا توسعه بيشتري يافت و به همين دليل ، ((فوتبال)) اثر بسياري بر آن گذاشته است. قبل از تشكيل فدراسيون هندبال در آلمان ، اين ورزش به ضميمه فدراسيون هاي ژيمناستيك و دو و ميداني اداره مي شد، اما ((كارل ديم)) براي يكنواختي آن اقداماتي انجام داد كه بعدها به نتيجه رسيد.تا سال 1928 از نظر تشكيلات بين المللي نيز هندبال ، جزو فدراسيون بين المللي دو و ميداني محسوب مي شد. اما به دليل اهميت هندبال ، اين فدراسيون در هشتمين كنگره خود كه در سال 1926 برگزار شد ، كميسيوني براي مستقل كردن آن به وجود آورد و سرانجلم در اوت 1928 ، فدراسيون بين المللي مستقل هندبال با يازده كشور عضو در آمستردام تشكيل شد و ((اوري براندرج)) عضو هيات مديره آن ، براي گسترش اين ورزش كمك هاي بسياري كرد. در همان سال اولين بازي نمايشي هندبال در آمستردام انجام شد و در سال 1931، كميته بين المللي المپيك اجازه داد كه هندبال جزو بازي هاي المپيك درآيد.از سال 1928 تا 1934 فدراسيون بين المللي هندبال گسترش بسياري يافت و توانست بيش از 25 كشور را به عضويت بپذيرد، سرانجام اولين بازي هاي بزرگ و رسمي هندبال در المپيك سال 1936 برلن در رشته يازده نفره مردان انجام يافت، و كشورهاي آلمان ، اتريش و سوييس به ترتيب مقام هاي اول تا سوم را به دست آوردند.در سال 1937 در بازي هاي جهاني دانشگاهي ، مسابقات هندبال نيز انجام شد كه آلمان به مقام اول رسيد ، سپس در سال 1938 به مناسبت دهمين سال تاسيس فدراسيون بين المللي هندبال ، اولين مسابقات قهرماني جهان در رشته هاي هندبال يازده نفره و هفت نفره با شركت كشورهاي آلمان ، دانمارك، هلند، مجارستان، لوگزامبورگ، لهستان ، سوئد، سوييس و چكسلواكي در كشور آلمان انجام شد كه در هر دو رشته كشور آلمان به مقام اول نايل آمد و در هندبال هفت نفره ، كشورهاي اتريش و سوئد به ترتيب مقام هاي دوم و سوم را به دست آوردند.پس از دومين جنگ جهاني ، ارتباطات بين المللي به سرعت از سر گرفته شد و به ترتيب ، فدراسيون قديمي هندبال منحل شد تا اين كه در ژوئيه سال 1946 با پيگيري كشورهاي فرانسه  و سوئد و با شركت كشورهاي دانمارك، فنلاند،فرانسه،هاند،نروژ،لهستان و سوييس ، كنگره اي در اسن شهر تشكيل گرديد كه به ايجاد فدراسيون فعلي هندبال در اين شهر منجر شد. سپس در سال 1950 محل اين فدراسيون ، به كشور سوييس انتقال يافت ، در استكهلم يك كميسيون فني بين المللي تشكيل شد كه هدف از تشكيل آن بررسي مقررات هندبال بود. در سال 1947 اولين دوره داوري هندبال در دانمارك تشكيل شد كه آثار بسيار مهم و مطلوبي در داوري اين ورزش به جاي گذاشت.در سال 1948 فرانسه مسابقات هندبال يازده نفره را با عنوان ((جام صلح)) برگزار كرد و كشورهاي سوئد ، دانمارك،سوييس و فرانسه به ترتيب مقام هاي اول تا چهارم را به دست آوردند.در سال 1952 دومين دوره مسابقات جهاني هندبال يازده نفره در سوييس برگزار شد كه كشورهاي آلمان ، سوئد، سوييس ، اتريش، دانمارك،هلند، فرانسه و اسپانيا به ترتيب مقام هاي اول تا هشتم را كسب كردند.در سال 1954 مسابقات جهاني هندبال هفت نفره در سوئد برگزار شد و اين كشور به مقام اول رسيد و كشورهاي آلمان و چكسلواكي  به مقام هاي دوم و سوم رسيدند، در مسابقات بين المللي هندبال يازده نفره نيز كه در سال 1955 در آلمان برگزار شد، كشور ميزبان به همراه سوييس و شوروي به مقام هاي اول تا سوم دست يافتند.در سال 1956 مسابقات جهاني هندبال يازده نفره بانوان در آلمان برگزار شد كه كشورهاي روماني ، آلمان و مجارستان به مقام هاي اول تا سوم دست يافتند . سال بعد ، اين مسابقات در رشته هندبال هفت نفره در كشور يوگسلاوي برگزار شد كه كشورهاي چكسلواكي ، مجارستان و يوگسلاوي به مقام هاي اول تا سوم رسيدند.در سال 1958 مسابقات جهاني هندبال هفت نفره در آلمان برگزار شد و كشورهاي سوئد ، چكسلواكي و آلمان مقام هاي اول تا سوم را به دست آوردند.در حال حاضر فدراسيون بين المللي هندبال 129 عضو دارد كه 23 عضو آن در كنگره بارسلون پذيرفته شده اند. علاوه بر آن ، هندبال در بيش از 30 كشور ديگر نيز علاقه منداني دارد كه به اين ورزش مي پردازند. به طور كلي تا سال 1952 هندبال يازده نفره كه در زمين فوتبال بازي مي شد بر هندبال هفت نفره كه در زمين كوچكتري ، در داخل سالن بازي مي شد، اما از آن پس هندبال هفت نفره به ويژه در كشورهاي اسكانديناوي ، به سرعت رشد كرد و در ديگر كشورها نيز جاي هندبال يازده نفره را گرفت.

تاريخچه هندبال در ايران

 در سال 1344 شمسي ((دكتر علي محمد اميرتاش )) پس از پايان تحصيلات دوره ليسانس در رشته تربيت بدني و ورزش از كشور فرانسه به ايران مراجعت كرده و گفتگو ها و اقدامات اوليه را جهت تاسيس فدراسيون هندبال ايران از طريق كميته ملي المپيك شروع نمود. مدارك لازم نيز از فدراسيون بين المللي هندبال گرفته شد تا از اين طريق ، مقدمات پيدايش ورزش هندبال هفت نفره در ايران فراهم شود. اما با تغييرات اداري در يك سال بعد ، در جلسه كنگره روساي تربيت بدني و مديران فني استان ها و فرمانداري هاي كل ايران كه هم زمان با برگزاري مسابقات ورزشي آموزشگاه هاي كشور در خرداد ماه سال 1345 در شيراز تشكيل شد ، (( دكتر اميرتاش )) طي شرح مبسوطي ، تصويب و اجراي هندبال در آموزشگاه هاي كشور را به كنگره پيشنهاد كرد ، ليكن به علت آشنا نبودن شركت كنندگان در كنگره با ورزش هندبال ، متاسفانه اين پيشنهاد به تصويب نرسيد و بررسي بيشتر درباره آن به آينده موكول شد.در سال 1347، تغييرات و سازماندهي جديدي در اداره كل تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش پديد آمد كه تصويب بازي هندبال را همانند يكي از ورزش هاي رسمي آموزشگاه هاي كشور ة ممكن ساخت. مسئولان وقت كه از افراد با تجربه بودند و با ورزش هاي جديد نيز آشنايي داشتند، اين پيشنهاد را با احتياط و به طور غير رسمي پذيرفتند ، و بنا شد (( دكتر اميرتاش )) براي آزمايش ، دو تيم در دبيرستان البرز تهران تشكيل و تمرين دهد تا بتواند ورزش هندبال را در عمل به روساي ادارات و مديران فني تربيت بدني كشور كه بار ديگر در تهران گرد مي آمدند، نشان دهد. هم زمان با تمرين اين دو تيم ، اولين نشريه هندبال هفت نفره در ايران كه شامل خلاصهمقررات بازي و مقدماتي از مهارت هاي انفرادي و دسته جمعي بود، در 27 صفحه تهيه و در اختيار مسئولان و دست اندركاران تربيت بدني آموزش و پرورش گذاشته شد.به همت اداره كل تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش ، در بهمن سال 1347، سمينار بررسي مسايل و مشكلات تربيت بدني و ورزش آموزشگاههاي كشور ، با شركت روساي اداره هاي تربيت بدني و مديران فني استان ها و فرمانداري هاي كل در تهران تشكيل شد و در ضمن يك مسابقه كامل بين دو تيم هندبال دبيرستان البرز ترتيب يافت و نشريه 27 صفحه اي كه به همين منظور تهيه شده بود در دسترس شركت كنندگان سمينار گذاشته شد، در جلسه بعدي اين سمينار تصميم گرفته شد ، با توجه به امتيازات تربيتي و ورزشي كه هندبال هفت نفره دارد، به عنوان يكي از رشته هاي ورزشي به آموزش و پرورش ، پيشنهاد شود. پس از چهار سال انتظار ، اين اولين پيروزي بود. پيش از پايان سال 1347 ، پيشنهاد مذكور تصويب شد و فدراسيون هندبال آموزشگاه هاي كشور شكل گرفت. رياست فدراسيون به (( جعفر گلبابايي)) كارمند عالي رتبه وزارت آموزش و پرورش و مشاور فني آن به (( دكتر اميرتاش)) واگذار شد.بع منظور آشنايي معلمان و مربيان ورزش كشور با ورزش هندبال هفت نفره و آماده كردن مقدمات لازم جها مسابقات هندبال در چهار چوب مسابقه هاي آموزشگاه هاي كشور كه در دهه اول تير ماه سال 1348 در تهران برگزار شد ، دو كلاس فشرده آموزش مربي و داوري هندبال ، جهت شركت مربيان استان تهران در دهه دوم اسفند ، و براي مربيان ورزش منتخب از ساير نقاط كشور در دهه سوم اسفند 1347 ، به همت اداره كل تربيت بدني آموزش و پرورش و با سرپرستي و تعليم (( دكتر اميرتاش)) در تهران تشكيل و آموزش هاي لازم داده شد.سرانجام تيم هاي تعليم يافته به كمك مربياني كه در كلاس هاي فشرده شركت كرده بودند ، از شهرستان هاي تهران ، اهواز ، مشهد ، اصفهان، شيراز و كرمان در اين مسابقات شركت كردند كه به همين ترتيب مقام هاي اول تا ششم را به دست آوردند.مقررات كامل ورزش هندبال كه از فدراسيون بين المللي هندبال تهيه و ترجمه شده بود به نام (( فدراسيون هندبال آموزشگاه هاي كشور)) تكثير و در همين كلاس ها در اختيار شركت كنندگان گذاشته شد. اكنون زماني بود كه عده بسياري از دانش آموزان كشور ، ورزش هندبال را مي شناختند و مربيان با علاقمندي بسيار در پي تكميل معلومات خود در اين زمينه بودند. دست اندركاران اداره كل تربيت بدني آموزش و پرورش نيز كه بر اين امر واقف بودند، پيشنهاد (( دكتر اميرتاش)) را مبني بر دعوت از يك مربي خارجي ، پذيرفتند و پيرو آن بلافاصله از ((لاميشل پائوليني)) فارغ التحصيل دانش سراي عالي تربيت بدني و ورزش فرانسه و مربي تيم قهرمان هندبال فرانسه و عضو كميته فني فدراسيون هندبال آن كشور ، به طور رسمي دعوت شد تا براي تدريس در كلاس هندبال به ايران مسافرت كند . در مدت ده ماه اقامت وي در ايران ، با همكاري ((دكتر اميرتاش )) يك كلاس تكميلي براي مربيان استان مركزي ، در دهه دوم مرداد ماه سال 1348 در تهران و يك كلاس تكميلي ديگر در شهرستان اصفهان برگزار شد.در شهريور ماه 1349 نيز كلاس ديگري براي مربيان هندبال كشور در منظريه تهران تشكيل شد و طي آن ((دكتر اميرتاش)) آخرين تحولات هندبال تا آن زمان را براي شركت كنندگان تشريح كرد. تاسيس فدراسيون هندبال در سال 1352 با توجه به پشتوانه اي كه از نظر تعداد بازيكن و مربي در كشور ايجاد شده بود ، سازمان تربيت بدني وقت به اين ورزش توجه پيدا كرد و سرانجام در سال 1354 فدراسيون هندبال تاسيس و (( مهندس هارون مهدوي )) عهده دار امور آن شد.

مقدمه

 

فضای داخلی و نحوه و تقسیم بندی پلان ها

توجه به فضای داخلی و نحوه و تقسیم بندی پلان ها، نقش مهمی را در ساختار معماری یک بنا بر عهده دارد.

طراحی فضایی با انعطاف پذیری بالا و تنوع پذیر از لحاظ چیدمان و آرایش سطوح می تواند کارکرد های مختلفی را بپذیرد و این در حالی است که مخاطب احساس رضایت بیشتری از فضا خواهد داشت. استفاده از جدا کننده های سبک و قابل حمل، شفاف سازی، رنگ بندی های متناسب با نیاز های موجود، تنوع مصالح، توجه به نحوه قرار گیری و تعامل مابین فضاهای مختلف از جمله ویژگی هایی هستند که در کنار ساختار خاصی که برای یک پلان معماری در نظر گرفته شده است، می تواند بر غنای آن افزوده و حتی قسمتی از مشکلات آن را حل کند.

از طرف دیگر معماری داخلی به لحاظ معیارهای روانشناسی اهمیت بسیاری دارد. میزان امنیت، صمیمیت، شور و هیجان و آرامش موجود در یک فضا را با می توان با راهکارهای مناسب تشدید یا تضعیف کرد.

 هر کدام از انسان ها دارای تعلقات ذهنی و روحی خاصی هستند که پاسخگویی به نیازهای آنها در معماری داخلی اولویت قرار می گیرد، از این رو نگرشی علمی و راسیونال در کنار خلاقیت های هنری مطرح شده و یکی از مسائل مهم در این زمینه ایجاد تعامل و هماهنگی بین آنها است.

امروزه مبحث طراحی و دکوراسیون داخلی، اهمیتی خاص یافته و حتی به عنوان رشته ای مجزا تدریس می شود. الگوهای و ایده های مختلفی اعم از مدرن و کلاسیک، توسط طراحان این رشته به کار گرفته می شود و از محدودیت های معماری در زمینه اجرا، معمولا خبری نیست و می توان به ایده های بلند پروازانه ایشان تجسم بخشید، چه بسا به گونه ای میان گستره ای، موضوع فعالیت رشته های مختلف هنری از مجسمه سازی گرفته تا نقوش برجسته قرار گرفته میگیرد.

یکی از عمده معایبی که بیشتر مردم از آن گله مند هستند خفه و بسته بودن فضای آپارتمان است . ما با استفاده از چندین نکته کوچک که بیشتر جنبه بصری دارد میتوانیم این فضای مرده را زنده تر و آپارتمان خود را دلباز تر نماییم .

1. انتخاب رنگ دیوارها

انتخاب رنگ مناسب برای فضای آپارتمانی بخصوص آپارتمانهای با متراژ کم بسیار مهم است. رنگها از نظر درخشندگی و شفافیت انواع مختلف دارند که بهترین انتخاب ، انتخاب رنگهای روشن با درخشندگی و شفافیت زیاد است . اصولا" رنگهای روشن باعث می شوند که فضا بزرگتر بنظر آید و هر چه شفافیت و درخشندگی آن بیشتر باشد به دلیل انعکاس نور فضا زنده تر بنظر می آید. یکی از رنگهای مناسب آپارتمان رنگ استخوانی روشن است ، که علاوه بر داشتن شفافیت و روشنی با بیشتر رنگهای وسایل منزل همنشینی دارد و کمپوزیسیون مناسبی را ایجاد می نماید.جهت ایجاد تنوع در رنگ میتوانید در قسمت دیوار اپن آشپزخانه از مصالح سنگی با رنگهای متنوع استفاده نمایید.

2. انتخاب کفپوش

جهت پوشش کف آپارتمان از مصالح گوناگونی میتوان بهره گرفت .( از جمله سرامیک ها ، پارکتهای طرح چوب ، موکت و ...) اگر قصد تعویض کفپوش ساختمان را داشته باشید ، در صورت استفاده از سرامیک می بایست در انتخاب رنگ آن دقت زیادی شود، زیرا استفاده از رنگهای تیره در کف ، فضا را فشرده تر نشان میدهد . معمولا استفاده از رنگ های بسیار روشن مثل سفید نیز معایبی به همراه دارند ، یکی از معایب آن یکدست شدن فضا است که جهت برطرف کردن یکدستی آن می توان از یک قالیچه در زیر میز مبل استفاده کرد. یا اینکه در میان سرامیک ها طرح هایی با رنگهای متفاوت را بکار گرفت.در صورت استفاده از پارکت نیز میبایست نکات گفته شده را رعایت نمود و رنگهای روشن طرح چوب را انتخاب کرد.

3. انتخاب مبلمان و نحوه قرار گیری

انتخاب رنگ مبل اختیاری است اما استفاده از رنگهایی مثل کرم روشن و یا حتی سفید به زنده تر کردن فضا کمک بیشتری می نماید و فضا بزرگتر به نظر می آید. در مورد انتخاب طرح مبل بهتر است حتی المقدور مبل هایی با اشکال هندسی صلب و یا بدون منحنی انتخاب شود. در مورد نحوه چیدمان آن بهتر است مبلها را تقریبا" چسبیده به دیوار ها قرار داد علت انتخاب شکل بدون منحنی نیز این است که مبلها در کنار دیوار صاف ترکیب مناسبتری را ایجاد نمایند. حتی المقدور سعی کنید وسایل خانه را نزدیک به دیوارها قرار دهید تا از هدر رفتن کوچکترین فضاها نیز جلوگیری شود. اگر در جلوی پنجره ها از پرده های پارچه ای استفاده می کنید بهتر است رنگ آنها نیز روشن انتخاب شود

4. نورپردازی

نور نیز نقش مهمی را در زنده کردن فضا به عهده دارد . استفاده از نور مناسب و یکنواخت در آپارتمان خفگی محیط را از بین می برد ، البته استفاده از نور طبیعی بسیار مناسبتر است . در صورت ضعیف بودن نور طبیعی کمبود آن را با بکارگیری نور مصنوعی جبران نمایید. حتی المقدور از پرده های عمودی یا کرکره ای استفاده نکنید ، زیرا از ورود نور خورشید به داخل تا میزان زیادی جلوگیری می نمایند. پرده های پارچه ای یا توری بهترین انتخاب برای پنجره های آپارتمان محسوب میشوند. زیرا نور را به خوبی از خود عبور می دهند.استفاده از نور پردازی موضعی بر روی قاب ها و ... نیز باعث تحرک و ایجاد حرکت در فضا میشود.

5. استفاده از طبیعت

در ساختمانهای حیاط دار کمبود طبیعت بوسیله ایجاد باغچه در کناره های حیاط جبران میشود . اما برای جبران آن در آپارتمان میتوان از گلدانهای کوچک که در گوشه های فضا قرار می گیرند استفاده کرد . سعی کنید گلدانها را در کنار پنجره ها و یا تا جایی که امکان دارد در کنج دیو ارها قرار دهید ، زیرا معمولا" گوشه دیوار ها بدون استفاده می مانند.

در مورد استفاده از طبیعت در طراحی داخلی سبک فنگ شویی در سراسر دنیا طرفداران بسیار زیادی دارد که شما می توانید برای داشتن اطلاعات بیشتری به سایت جامعه مجازی فنگ شویی ایران که همکاری نزدیکی با سایت خانه طراحی دارد مرجعه کرده و اطلاعات بسیار خوبی را ببینید .

در نتیجه سعی کنید تا جایی که امکان دارد از رنگهای روشن در طراحی داخلی آپارتمان استفاده کنید . شاید این سئوال برایتان پیش آید که بکارگیری این همه رنگ روشن فضا را یکنواخت و سرد نمی کند؟ در جواب باید بگویم این هنر شماست که با استفاده از قابها و وسایل تزیینی کوچک با رنگ بندی متنوع فضا را جذاب تر نمایید

تاقچه ها، رف ها، ارسی ها، هشتی ها، حوض ها و باغچه ها تنها شماری از عناصر كالبدی طراحی داخلی در ایران هستند. روش معماران گذشته ایرانی در به كارگیری این عناصر، در راستای آن بوده تا از جذابیت فُرم كاسته شود و به غنای فضا افزوده گردد. این همان هندسه همراه با تزئینات است.

به نظر می رسد طراحی داخلی در ایران، از یك سو در چنبره نوستالژیای تاقچه ها، رف ها و اُرسی های قدیم گرفتار مانده و از سوی دیگر به دكوراسیون و ابعاد دراماتیك و تزئینی فضاها تقلیل یافته است. با تمام اینها، طراحی داخلی فرآیندی است كه همزمان می بایست سویه های زیباشناختی و عملكردی را سامان دهد.

 طراحی داخلی یك ساختمان، داستانی است كه شخصیت اصلی آن خود انسان است؛ در این بین حضور او در این فضا، چگونگی آن و ویژگی های فضایی كه انسان در آن قرار می گیرد، می تواند تداعی كننده اصولی باشد كه در ادامه ۷ اصل از آنها را می خوانید:

۱ - نور را دریاب:

نور عنصری است كه با آن دیدن اشیا ممكن می شود. نور می تواند ریتم خلاقانه ای به یك فضای داخلی ببخشد. بدون نور، نه فرم را احساس می توان كرد، نه رنگ را و نه بافت را. نورپردازی در یك فضای داخلی پیامدهای مهمی در بردارد. چه بسا نورپردازی مناسب یك فضا آن فضا را خوشامد و چشم نواز كند. نورپردازی در كنار ابعاد زیباشناختی، بعد عملكردی هم دارد. نور مناسب در طول شب در یك فضای داخلی می تواند حس محدود بودن یا ابهام و هراس را بر طرف كند. نور مناسب یك اتاق حتی می تواند چهره آدمی را گرم و صمیمی كند. به كمك نورپردازی می توان یك فضای داخلی را به جزایر نورانی متنوعی تبدیل كرد. پس، از باب مثال، غذاخوری باید نور ملایم و گرمی داشته باشد یا بهترین نورها برای حمام، منابع نوری كم ولتاژ هستند.

۲ - فرم را بشناس:

فرم، توده فیزیكی یك شیء است كه سه بعدی بوده و وزن دارد. فرم معمولاً به پوسته بیرونی بنا نسبت داده می شود، در حالی كه فضای داخلی هم فرم خاص خود را تشكیل می دهد. معمولاً فرم فضای داخلی تابعی از عوامل مختلف است. دسترسی ها و سیركولاسیون مهمترین این عوامل هستند. هر چند نمود فرم بیشتر در پوسته بیرونی یك بنا است با این حال نمود بیرون و درون می تواند یك شكل نباشد.

۳ - فضا را احساس كن:

فضا را محدوده در دسترس كاربران دانسته اند. در طراحی داخلی معمولاً استفاده مؤثر از فضا و ارتباط آن با محیط، مهم است. مسأله ای كه در رابطه با فضا مطرح می شود، رعایت ابعاد انسانی در طراحی داخلی است. از قرن ها پیش رویكرد عمده فیلسوفان و معماران به عنصر فضا، برجسته بوده است. در طی سال های اخیر هم ارتباط بین ابعاد انسانی با فضاهای داخلی به یكی از فاكتورهای مهم طراحی بدل شده كه از آن تحت عنوان ارگونومی یا كار پژوهی در دید كلی و اندام سنجی (Anthropometry) در دید جزئی، یاد می شود. در طراحی داخلی می بایست رابطه درسـت انسان با فضا تعریـف شود و ابعاد بدن انسان ها برای سهولت دسترسی های فضایی مد نظر قرار گیرد.

۴ - بافت را لمس كن:

بافـت مشخصـه ای از یك شیء اسـت كه با لمس كـردن یا دیدن به چشـم می آید. بافت می تواند نرم یا خشن، كشیده یا برجسته، زبر یا مخملین و یا ابریشمی باشد. در طراحی داخلی پوسته ها و سطوح فضایی معمولاً بسته به عملكرد هر فضا تغییر می كند. چه بسا طراحی داخلی یك خانه نیازمند سطوحی نرم و منعطف باشد، اما فضای داخلی یك سینما چنین سطوحی را برنتابد.

فضاهای اداری

ورودی

رنگ نارنجی رنگی دعوت کننده است که در معماری در فضاهای ورودی استفاده بیشتری دارد.

قسمت نخستین یک فضا که افراد را به محوطه اصلی یا کلی یک بنا هدایت میکند و ورودی آن فضا محسوب می گردد که بسته به نوع کاربری فضا طراحی این قسمت تغییر خواهد کرد ‘

 

 

 

 

 

 

پذیرش

فضای بعد از قسمت ورودی ، پذیرش یک واحد اداری می باشد . طراحی این فضا می تواند متناسب با نوع کاربری شامل فضاهای مختلفی مانند قسمت منشی ، قسمت انتظار و ... گردد.

نکته : طراحی دیوار پشت پذیرش از مهمترین بخشهای طراحی اداری می باشد . 

 

مسیرهای دسترسی

این فضا بعد از بخش پذیرش راهنمای مراجعین می باشد و آنها را به بخشهای مختلف راهنمایی می کند . بهتر است مسیر دسترسی به فضای مدیریت از سایر فضاها مجزا باشد .

نکته : مسیرهای دسترسی ارتباط میان بخشهای مختلف را برقرار می کند .

 

 

 

 

دفاتر

به بخشهایی اطلاق می گردد که کارمندان اداره در آن قرار می گیرند و محلی برای انجام فعالیت های اداری و کاری می باشد . این فضا به نوع فعالیت واحد اداری بستگی دارد .

نکته : نورپردازی این فضا بسیار هائز اهمیت می باشد زیرا نورهای سرد و گرم ، حسهای متفاوتی در انسان ایجاد می کند و برای کاربری بیشتر معمولا از نورهای خطی و سفید استفاده می گردد .

فضای مدیریت

این فضا مخصوص مدیریت طراحی می شود از این رو طراحی آن بسیار مهم می باشد . شایان ذکر است طراحی دیوار پشت مدیریت نیز مانند پذیرش اهمیت بسزایی دارد .

در فضای مدیریت علاوه بر میز مدیریت ، معمولا میز کنفرانس مدیریت و یک نیم ست مبلمان برای مهمانان مخصوص مدیر قرار می گیرد .

نکته : برای کف پوش بخش مدیریت ، پوششهای گرم از قبیل لمینیت و پارکت توصیه می گردد زیرا حس قدرت را القا می کند.

نکته : نور این فضا به طور کافی باشد و توصیه می گردد روی میز مدیریت از چراغ رومیزی و در کنار نیم ست مهمان نیز از آباژور استفاده شود .

فضای کنفرانس

فضای کنفرانس برای مجامع عمومی شرکت ، جلسات هیئت مدیره و جلساتی که با اشخاص خارج از اداره برگزار می گردد ، طراحی می شود . در این فضا میز کنفرانس و فضایی برای قرار دادن LCD و یا ویدئو پروژکشن وجود دارد .

نکته : در ادارات بزرگ که تعداد نفرات شرکت کننده در جلسات کاری زیاد است جلوی هر شخص بر روی میز میکروفن های خاص کنفرانس برای بهتر شنیده شدن صدای سخنگو استفاده می گردد .

نکته : نور و طراحی این فضا مانند سایر فضاها هائز اهمیت می باشد و بستگی به نوع کاربری آن دارد و استفاده از کلید دیمری توصیه می شود.

راه پله ها را تزئين کنيم

 

 

 

 

 

 

مبحث دکوراسيون و اهميت پرداختن به آن، تنها به فضاي داخل هر خانه محدود نمي شود. اگر در يک مجموعه آپارتماني زندگي مي کنيد، همانطور که براي داشتن مطلوب ترين فضا در داخل چهارديواري محيط زندگي تان، در انتخاب پوشش هاي سطوح، لوازم کاربردي و دکوراسيوني و در نهايت، چيدن آنها، دقت و بررسي مي کنيد، دکوراسيون فضاهاي عمومي ساختمان را نيز که همزمان به کليه اهالي ساکن در آپارتمان تعلق دارد مورد اهميت قرار دهيد; زيرا اولين صحنه هايي که نظر بيننده را در وهله اول ورودش به داخل يک ساختمان، حتي با هدف ورود به خانه شما، به خود جلب مي کند، شرايط ظاهري و همچنين دکوراسيون آن است.  مطلب زير که برگرفته از سايت تبيان است با توجه به ميزان اهميت موضوع و با هدف کمک به هرچه زيباتر و راحت تر شدن محيط ساختمان محل زندگي تان، به ارائه پيشنهادهايي با موضوع معماري داخلي و دکوراسيون فضاهاي عمومي مي پردازد. همانطور که مي دانيد، آپارتمان ها به جهت وسعت، تعدد طبقات و واحدهاي هر طبقه، به دو دسته اصلي تقسيم مي شوند:

1 -آن دسته از آپارتمان هايي که داراي طبقات و واحدهاي بسيار بوده و به آنها برج و يا مجتمع مسکوني اطلاق مي شود.

 2 -دسته ديگر از آپارتمان ها که تعداد طبقات کمتري داشته (معمولا کمتر از 7 طبقه) و در هرطبقه نيز حداقل يک واحد و حداکثر 3 تا 5 واحد وجود دارد.  هنگامي که به فضاهاي عمومي يک ساختمان اشاره مي شود، منظور محيط هايي شامل حياط، پارکينگ، راهروها، راه پله ها و در برخي آپارتمان ها مکان هايي که تسهيلات ويژه اي مانند استخر، سونا، جکوزي و... در آن واقع شده اند و همچنين در برج ها و مجتمع هاي بزرگ، فضاهايي هال مانند به نام لابي است.  لا زم به ذکر است فضاهاي عمومي مورد نظر در اين مبحث، راه پله ها، راهروها و پاگردها در آپارتمان هاي معمولي هستند.به طور کلي اولين گام در طراحي دکوراسيون هر مکاني، انتخاب پوشش ها است که در فضاهاي ياد شده در فوق، اين مسئله به جهت جابه جايي و مشکلات ناشي از اسباب کشي ساکنين، از اهميت بيشتري برخوردار است، زيرا در اين قبيل آپارتمان ها، حتي با وجود سيستم آسانسور در ساختمان، آسانسورها به جابه جايي افراد تعلق دارند و با توجه به محدوديت هايي که براي حمل بار در نظر گرفته شده، جابه جايي لوازم و اثاثيه بايد از همين مکان هاي گذر (راه پله ها، پاگردها و راهروها) انجام گيرد; لذا مهمترين مشخصه اي که به لحاظ معماري، يک راه پله و پاگرد بايد دارا باشد، وسعت کافي براي جابه جايي و حمل بار است.

- پوشش ديوارها: با توجه به موارد يادشده در فوق، به جهت شرايط راه پله ها، بيشترين صدمات در هنگام جابه جايي لوازم، مربوط به ديوارهاي راه پله ها و پاگردها است; در نتيجه بهترين مواد براي پوشش ديوار چنين مکان هايي، استفاده از سنگ در سطح کلي و يا لااقل نيمه بيشتري از ديوار است. به اين ترتيب، در اثر برخورد لوازم با ديوار ديگر ضايع اي به آن وارد نمي شود. خاصيت ديگري که براي پوشش ديوارهاي چنين فضاهايي ضروري است، قابل شست وشو بودن آنها است که در اين راستا سنگ علاوه بر مقاومت به راحتي قابل شست وشو نيز است. حال اگر به جهت مصلحت مالي، سازنده يک ساختمان براي پوشش ديوار اين فضاها، از سنگ، تنها در قسمت پايين ديوار و يا نيمه آن استفاده کرده باشد، قسمت هاي باقي مانده بايد با رنگ روغني پوشيده شوند. اگرچه به اين طريق مقاومت ديوار حفظ نمي شود ولي لااقل پوششي قابل شست وشو برروي آن قرار مي گيرد.

- کفپوش: براي کفپوش فضاهاي ياد شده نيز سنگ بهترين انتخاب محسوب مي شود. زيرا همانطور که در بالا اشاره شد، سنگ هم مقاومت بسياري دارد و هم شست وشوي آن بسيار راحت است; در صورتي که سراميک استفاده شود، با توجه به آن که، به جهت وجود لعابي برروي سطح آن نسبت به سنگ بهتر پاک و تميز مي شود ولي مقاومت پايين تري داشته و امکان شکستن، ترک خوردگي و لب پريدگي آن به خصوص در هنگام اسباب کشي و برخورد لوازم بسيار وجود دارد، لذا کفپوش مناسبي براي اين منظور محسوب نمي شود. کفپوش هاي چوبي نيز از آنجا که نيازمند مراقبت هاي ويژه و بيشتر نسبت به سنگ هستند و در واقع دوام زيادي براي استفاده پي درپي و بدون توجه ندارند، توصيه نمي شود.

- مناسب ترين رنگ ها: با توجه به آن که راهروها، پاگردها و راه پله ها فضاي بسته و کوچکي هستند، بهترين رنگ هاي انتخابي براي آنها رنگ هاي روشن است. همانطور که مي دانيد رنگ هاي روشن، فضا را بزرگ تر و پرنورتر جلوه مي دهند ولي در اين مسئله وجود نور و ميزان بهره مندي از آن، به خصوص نور طبيعي نيز بي تاثير نيست. در برخي از ساختمان ها، راه پله ها داراي پنجره بوده و از ميزان کافي نور طبيعي به هنگام روز بهره مند هستند ولي در بعضي ديگر، فضاي راه پله ها داراي هيچگونه پنجره اي نبوده و تنها با نوري مصنوعي روشن مي شوند. لذا در شرايطي که ميزان بهره مندي از نور طبيعي وجود دارد، شما مي توانيد در انتخاب پوشش ها از رنگ هاي کمي تيره تر و با تنوع رنگي بيشتر استفاده کنيد ولي درصورت وجود نداشتن اين نعمت، تنها رنگ هاي روشن مناسب هستند.

- نورپردازي: نورپردازي فضاي راهروها و راه پله ها، علاوه برجنبه کاربردي و دکوراسيوني، به لحاظ مسائل ايمني نيز از اهميت بسياري برخوردار است. بنابراين وجود نور کافي، از احتمال، خطر افتادن افراد برروي زمين مي کاهد. اين مسئله در ساختمان هايي که از نورطبيعي در فضاي راه پله ها برخوردار نيستند، به هنگام روز نيز به همان ميزان شب حائز اهميت است.

نکته: به جهت صرفه جويي در مصرف برق، کليدهاي روشن و خاموش کردن منابع نورزاي مورد استفاده در راهروها و راه پله ها بايد تايمردار باشند ولي از آنجا که فاصله زماني ميان روشن و خاموش شدن چراغ ها به صورت دستي قابل تنظيم است، اين فاصله را با توجه به گروه سني موجود در خانواده هاي ساکنين و همچنين تعداد پله ها و طبقات محاسبه و در نهايت تنظيم کنيد.

- لوازم کاربردي و دکوراسيوني: مهمترين وسيله کاربردي دکوراسيوني در اين محيط ها، جاکفشي است. درصورتي که براي در ورودي داخل فضاي هرواحد (خانه) تدبيري جهت قراردادن جاکفشي و جالباسي انديشيده نشده و يا محدوديت مکاني موجود اين اجازه را نمي دهد، اهالي يک خانه مجبور خواهند بود کفش هاي خود را بيرون از هر واحد درآورده و سپس وارد خانه شان شوند، لذا اين مسئله باعث ايجاد شلوغي، بي نظمي و خلل در دکوراسيون فضاي پاگردها مي شود. براي جلوگيري از اين وضع تهيه جاکفشي، بهترين و رايج ترين راهکار است ولي هدف از طرح اين موضوع و نقش آن در مسائل دکوراسيوني محيط اين است که:

1 -جاکفشي انتخابي بايد دردار باشد تا نماي کفش هاي چيده شده در طبقات آن، فضاي موجود را نازيبا نکند.

2- براي کليه واحدهاي موجود در يک ساختمان يک مدل جاکفشي تهيه شود، زيرا مهمترين موضوعي که در فرهنگ آپارتمان نشيني مطرح است، اتحاد، يکپارچگي و هماهنگي در همه زمينه ها است. از روابط ميان افراد ساکن گرفته تا دکوراسيون محيط هاي عمومي ساختمان. اين مسئله در مورد انتخاب رنگ براي درهاي هر واحد، پنجره ها، فرم و رنگ، حفاظ هاي در و پنجره و شکل و طرح پادري هاي مقابل هر واحد نيز صدق مي کند. با وجود چنين هماهنگي در ميان پوشش ها و لوازم مربوط به اين مکان ها، دکوراسيوني

فيزيولوژي گرم كردن بدن :

يكي از مهمترين مبحث هايي كه در يك دوره تمرين يا بهتر بگوييم در يك جلسه تمرين بايستي رعايت گردد گرم كردن بدن است چنانچه در فيزيولوژي ورزش ديديم كه هر فرد ورزشكاري بتواند طوري بدنش را گرم نمايد كه به راحتي خون و اكسيژن به عضلات برساند آن فرد در آن جلسه تمرين بهتر عمل خواهد نمود چون خون و اكسيژن به عضلات برساند آن فرد در آن جلسه تمرين بهتر خواهد نمود چون خون فرد ورزشكار داراي اكسيژن سرشار بوده و استرس سلول عضلاني قرار خواهد گرفت و نمي گذارد اسيدلاكتيك در عضله جمع شود و باعث درد آن ناحيه گردد .

در بالا بردن درجه حرارت توسط گرم كردن بدن دستگاه تنفس و عضلات تنفس بيشتر درگير هستند به ديافراگم كه يكي از مهمترين عضلات در تنفس است خون و اكسيژن بيشتري رسيده در نتيجه باعث بهبودي در تنفس فرد ورزشكار مي شود .

فيزيولوژي سرد كردن بدن :

پس از تمرينات متناوب چه به مدت طولاني يا كوتاه سرد كردن بدن بايد صورت بگيرد. سرد كردن بدن در جلسه بعدي تمرين بسيار بسيار موثر است. كساني كه پس از يك جلسه تمرين يك دفعه تمرين را قطع مي كنند در واقع با افت ناگهاني ضربان قلب مواجه مي گردند و باعث مي شوند كه اسيدلاكتيك كه بر اثر فشار تمرين حاصل شده است و در بدن باقي بماند. اسيدلاكتيك باعث گرفتگي حاد و يا تاخيري شده است يعني اينكه اسيد موجود در خون كه بايستي به كبد برده شود تا در آنجا شكسته شده و تبديل به كليكوژن شود كه يا به صورت چربي در آيديا در مصرف عضله ديگري قرار گيرد انجام نشده و در عضله به صورت توده اي از اسيد درآيد و از كارايي عضلاني بكاهد ولي اگر با استراحت فعال انجام پذيرد اين گونه نخواهد شد و خون اسيدلاكتيك را به كبد برده و در آنجا آن را تجزيه خواهد نمود .

بهترين راه برگشت به حالت اوليه استراحت به صورت فعال خواهد بود به اين ترتيب كه فرد به جاي اينكه يك دفعه پس از تمرين بايستد با راه رفتن و انجام حركات كششي و ورزشهاي سبك ضربان قلب را كند كرده و سپس تمرين را قطع مي كند .

قلب و تمرينات : فعاليت جسماني انسان تحت تاثير قلب محدود مي گردد و علتش اين است كه اين قلب انسان است كه با پلمپ خون، اكسيژن را به سلولهاي بدن مي رساند. مواد زائد داخل بدن ي مصرف مانند دي اكسيد كربن و غيره نيز از اين طريق خون از بدن خارج مي گردد .

قلب از سه لايه تشكيل شده است: اندوكارد، اپي كارد و ميدوكارد كه ترتيب لايه داخلي، لايه مياني و لايه بيروني را شامل مي شود. سيستم عصبي قلب بر خلاف عضلات سيستم حركتي است. عضله قلب معمولاً تحت قلب برخلاف عضلات سيستم حركتي است. عضله قلب معمولاً تحت كنترل ارادي نيست. بافت عضلاني قلب خاصيت بخصوص به نام اتوريتمي سيتي، (Authorheytamicity) دارد. به اين معني كه براي انقباض احتياج به محركه عصبي ندارد. انقباض قلب واسطه امواج و گره هاي سيسنوسي بطني حاصل مي گردد. اين است كه مي گويند قلب ضربان خواهد داشت .

گردش خون قلب : قلب داراي چهار حفره است. دهليزهاي راست و چپ و بطن هاي راست و چپ كه تمام در حدود 400 گرم وزن خواهد داشت. شايع ترين مفاصلي كه دچار شكستگي رباط ها مي شوند مفاصل مچ پا و زانو هستند. بايد به درد حساسيت موضعي و تورم اطراف مفصل دقت كرد. هر حركت مي تواند موجب افزايش خونريزي در موضع آسيب و تشديد ضايعه گردد .

ورزشكار را در يك موقعيت راحت قرار دهيد و ناحيه آسيب ديده را بي حركت نگهداريد. به مدت 20 دقيقه از كمپرس آب استفاده كنيد.

در مواقعي كه از يخ استفاده نمي كنيم عضو آسيب ديده را بانداژ كنيد. اين بانداژ از تورم بيشتر آن جلوگيري مي كند .

دوران بهبودي كامل از آسيب پيچ خوردگي حداقل 6 هفته مي باشد .

در موارد آسيب جدي نياز به عمل جراحي مي باشد .

كوفتگي :

كوفتگي در حقيقت خونريزي داخل عضله به دليل ضربه است. در اين آسيب پوست محل پاره شده و خون به داخل عضله و زير پوست گسترش مي يابد و چند ساعت بعد از آسيب پوست محل آسيب ديدگي كبود مي شود .

درمان هاي اوليه :

عضو آسيب ديده را بالا و بي حركت نگهداريد .

از يخ براي كاهش خونريزي در محل آسيب ديده استفاده كنيد .

بانداژ عضو آسيب ديده .

مصدوم سريعاً به بيمارستان منتقل گردد .

بر مبناي محل آسيب طول دوران بهبودي بسيار متغير است .

مقدمه ای بر چگونگی گرم کردن و سرد کردن بدن در فوتبال

     جایگاه گرم کردن بدن ، قبل از تمرین یا بازی و سرد کردن بدن ، بلافاصله بعد از آن می باشد . هر دو عمل در بالا بردن سطح بازی موثر می باشند . هدف گرم کردن بدن این است که به بازیکن اجازه دهد به تدریج ذهن وجسمش را برای تمرین آماده سازد.  این اهداف می تواند در موارد زیرخلاصه شود . 1 – بالا بردن سطح انرژی2 – پائین آوردن خطر مصدومیتبرای اجرای یک نمایش خوب باید که تا آخر خود را آماده نگه داشت . بازیکنان باید از مرحله ی سرد کردن بدن هم به خوبی استفاده کنند . بهترین حالت برای این کار بعد از تمرین یا بازی این است که پس از این مرحله به سرعت به رختکن بروند .منافع فیزیکیتحقیقات نشان می دهد که بعد ازگرم کردن مناسب ، آمادگی برای تمرینات فیزیکی بهبود می یابد . به ویژه که درجه ی حرارت عضلات نیز بالا می رود و عضلات گرم می شوند . بالا رفتن درجه ی حرارت عضلات ، آمادگی برای تمرین را بهبود می بخشد.بازیکن باید همیشه آماده باشد و در زمان مسابقه ، با تمام نیرو کار کند . بالا رفتن درجه حرارت عضله اجازه می دهد که عضله انرژی بهتری تولید کند و انعطاف خوبی خواهد داشت . همچنین در مواقع مورد نیاز ، عکس العمل شخص بهبود می یابد و شانس مصدومیتهایی مانند پارگی و کش آمدن عضلات کاهش می یابد .

در زیر خلاصه ای از تاثیرات گرم کردن مناسب را می بینیم :1 – سیستم چرخش خون به آهستگی بدن را برای تمرین آماده می کند ، به یاد آورید که یک ماشین قبل از حرکت در جاده به گرم کردن احتیاج دارد .2 – جریان مواد شیمیایی بدن به فعالیتهای فیزیکی اختصاص می یابد ، انرژی مورد نیاز برای ورزش بلافاصله قابل دسترسی می باشد . دراین زمان به خوبی می توان انرژی را نگه داشت و تا پایان بازی از آن استفاده نمود .3 – جلوگیری ازگرفتن عضلات . ممکن است ازبازیهای قبل عضله گرفته باشد ( به ویژه زمانی که دردوره ی زمانی کوتاهی ، چند بازی داشته باشیم . ) یا بعد ازیک مسافرت طولانی ممکن است که عضله خسته شود . 4 – بازیکنان فوتبال به طرز شگفت آوری ، انعطاف پذیر نیستند و بدین علت است که عضلات ( معمولاً به سرعت سفت شده وهنگام بالارفتن هیجان به ناگاه عضله می گیرد . ) سرد می شوند ، سپس به سادگی کش آمده یا پاره می شوند . گرم کردن انعطاف پذیری را بالا برده و گرفتگی عضله را پائین می آورد .5 – تکنیک مناسب گرم کردن بدن در شروع بازی و آمادگی بدن بسیار مهم است چراکه اجازه می دهد بازیکنان تمرین یا بازی بهتری داشته باشند و از مهارتهایشان به خوبی استفاده کنند . سرد کردن بدن به کم کردن اثرات بازی یا تمرینات بسیارسنگین کمک می کند . اسید لاکتیک به وجود آمده درزمان مسابقه ، در عضلات ذخیره می شوند . سرد کردن به ازبین بردن سریع اسید لاکتیک ذخیره شده در عضله کمک می کند . بازیکنی که بعد از مسابقه یا تمرین خود را سرد کند ، احساس خستگی بسیار کمتری خواهد داشت . بعد از یک مسابقه یا تمرین ، عضلات گرم هستند که بهترین زمان برای کشش می باشد. عضلات میتوانند بعد از ورزش به نسبت زیادی کوتاه شوند و بعد از دو روز به اندازه ی عادی برمی گردند . بدون انجام کشش مرتب ( قبل و بعد از تمرین ) عضلات می توانند که دائماً کوتاه ترشوند .منافع روانیگرم کردن قبل ازیک مسابقه در کمک به کاهش یا افزایش انگیزه ی بازیکنان بسیار موثر است . اغلب بازیکنان هیجان دارند و با گرم کردن مناسب می توان هیجان آنها را کاهش داد . در این زمان هیجان زیادی رها می شود ( آدرنالین ) . این عمل به گرم کردن ذهن بازیکنان نیز کمک می کند !!همچنین به بازیکن کمک می کند که در جو استادیوم قرار گیرد ، این کار برای بازیهای خارج از خانه بسیار مهم می باشد . فوتبال یک ورزش تیمی است وگرم کردن به صورت گروهی و تیمی کمک می کند که ساختار اجتماعی بازیکنان تقویت شود . با این کار حس همکاری بازیکنان را نیز بالا می بریم . سرانجام ، عمل سرد کردن بدن می تواند به تیم یا مربی زمانی را برای فکر کردن درباره ی مسابقه یا جلسه ی تمرین بدهد . با سرد کردن نیز می توانیم به بهبود ساختار اجتماعی تیم کمک کنیم .نتیجه مشاهده شد که گرم کردن و سرد کردن برای بازکنان مهم است . این کار ، منافع مختلفی در بهتر بازی کردن ، پائین آوردن خطر مصدومیت و بهبود حالت روانی دارد . بازیکنان درهر سطحی ( آماتور یا حرفه ای ) شاید که به این موضوع اهمیتی ندهند ، دراین مواقع وظیفه ی مربی است که به آنها انگیزه بخشد و با تشویق ، همیشه تیمش را به این کار ترغیب و به صورت درست تشویق نماید .  

 چگونگی گرم کردن

 گرم کردن بدن ، مهمترین قسمت در یک جلسه ی تمرین می باشد . درشکل زیر می توانیم مهمترین مراحل گرم کردن را مشاهده کنیم . تفاوتهایی بین گرم کردن قبل ازمسابقه و قبل از تمرین وجود دارد که به بحث راجع به آن نیز می پردازیم .

جلسه گرم کردن

گرم کردن عمومی

نرمش آرام و هماهنگ

کشش

گرم کردن ویژه ی فوتبال

تمرینات ویژه ی دویدن وپرش

حرکات کششی ویژه

تمرینات انفرادی مهارت

تمرین گروهی – تیمی 

گرم کردن عمومی ابتدا ، باید اشاره کنیم که مدت وشدت گرم کردن بدن دقیقاً مطابق با حالت و درجه ی هوای محیط اطراف می باشد . برای مثال ، اگر هوا گرم و مرطوب باشد ، به زمان کمتری برای گرم شدن عضلات نیازمندیم . همچنین فاصله ی بین گرم کردن و جلسه ی تمرین یا مسابقه باید بسیار کوتاه باشد یا در بدترین حالت ، حداکثر چند دقیقه فاصله باشد . اگر این زمان بیشتر باشد ، از منافع گرم کردن کاسته خواهد شد . مهم است که در بین دو نیمه بازیکنان نباید اجازه دهند که بدنشان سرد شود .گرم کردن عمومی شامل نرمش آرام وهماهنگ و کشش می باشد .نرمش آرام وهماهنگ 5 تا 10 دقیقه حرکت نرمش آرام . همچنین ، عضلات بزرگ باید بین 2 تا 3 دقیقه گرم شوند . مثل حرکت نرم دست یا زانو بلند زدن یا دویدن درجا . خوب تمرین کنید .کشش به مدت 10 ثانیه هرعضله را بکشید . عضلاتی شامل ساق پا ، پشت زانو ، مفصل ران ، کشاله ی ران ، پهلو ، شکم ، شانه و بازوها . دقت کنید که عضلات را فقط باید تا آستانه ی درد بکشید .گرم کردن ویژه ی فوتبال فوتبال ورزشی است که مستلزم سطح بالای آمادگی جسمانی و تکنیک مناسب است . بدین ترتیب بخش گرم کردن ویژه ی فوتبال باید شامل فعالیتهای با توپ باشد . گرم کردن عمومی بازیکنان را برای کار با توپ آماده می کند و پس از این کار مربی می تواند درباره ی گرم کردن ویژه ی فوتبال تصمیم گیری کند . مثالهای زیر می تواند بعد از کشش انجام شود :کار تکنیکی : 3 تا 5 دقیقه تمرین اولیه ی تکنیک ، پاسکاری ، کنترل ، دریبل و ... . دراین هنگام بازیکنان نباید درهنگام کار با توپ فشار زیادی به خود وارد آورند چراکه خطر کشیدگی عضلات در آنها وجود دارد .تمرینات ویژه ی دویدن و پرش : 5 استارت 30 متری . بازیکنان با 75 % سرعت خود باید استارت بزنند ( استراحتی کوتاه بین استارتها ) بازیکنان می توانند که به صورت یک درمیان با توپ و بدون توپ استارت بزنند . پس از استارتها ، باید بایستاند و چند پرش بلند در هوا انجام دهند ( این عمل برای دروازه بانان بسیار مفید است . ) کشش ویژه ( بالیستیک و پی ان اف ) : بالیستیک نوعی از کشش است که باید تنها زمانی انجام شود که بازیکن به صورت مناسب گرم شده باشد . انجام 5 حرکت کششی به صورت هماهنگ برای عضلات بزرگ بدن . ( بین هر حرکت 10تا 20 ثانیه استراحت ) کشش پی ان اف مستلزم استفاده ازشریک یا دستگاه می باشد . کشش پی ان اف در 5 زمان بین 10 تا 20 ثانیه ای انجام می شود . ( 10 تا 20 ثانیه استراحت بین هر کشش ) اگر مربی نتواند از حرکات کششی ویژه استفاده کند ، او می تواند از بازیکنان بخواهد که دوباره حرکات کششی معمولی را انجام دهد و آنها را تشویق کند که کمی بیشتر عضلاتشان را بکشد و همچنین زمان کشش را بیشتر کند ( 20 تا 30 ثانیه )گرم کردن گروهی : بازیکنان در گروه های 6 نفری یا کوچکتر قرار گیرند و در منطقه ای محدود به مدت 5 دقیقه بازی کنند . هدف نگه داشتن توپ است اما از برخوردهای سخت فیزیکی پرهیز شود ( مانند تکل زدن ) تمرین دویدن : استارت کوتاه با حداکثر سرعت ( 15 متر ) سپس توقف و استراحتی کوتاه .تفاوت گرم کردن بدن قبل ازمسابقه و قبل از تمرین هم گرم کردن قبل از مسابقه و هم گرمکردن قبل ازتمرین باید مطابق با راهنمایی های بالا باشد . گرم کردن قبل ازمسابقه باید دقیقاً تا شروع مسابقه ادامه داشته باشد ، اگرچه این کار همیشه در فوتبال حرفه ای ممکن نیست چراکه بازیکنان اغلب به رختکن برمی گردند . زمانی که به زمین برگشتند ، بازیکنان باید فعالیتهایی را برای بازیابی گرم شدن عضله انجام دهند ( البته اگرآنها احساس می کنند که "سرد" شده اند ) این کار بعد از استراحت بین دونیمه نیز باید انجام شود . از این گذشته ، جریان گرم کردن باید کاری سیستماتیک باشد و بازیکنان قبل از هر بازی مطمئن شوند که به خوبی گرم شده اند .گرم شدن همچنین زمان مناسبی برای بازیکنان می باشد که ازلحاظ روحی خود را آماده کنند و حدود 15 دقیقه باید به صورت انفرادی و ویژه خود راگرم کنند . سپس 15 دقیقه به صورت تیمی و در آخر 5 دقیقه در اختیار بازیکن که خودش را آماده کند ( تکنیکهای شخصی ، کششهای اضافی و .. ) در تمرین اغلب دیده می شود که توسط بازیکنانی که انگیزه شان پائین است ، مزاحمتهایی ایجاد شود . به این دلیل ، برنامه های گرم کردن باید به خوبی طراحی شود و بازیکنان را در صورت امکان تحریک نماید . این موارد تنها تفاوتهای بین گرم کردن روز مسابقه و قبل ازتمرین می باشد . بیشتر زمان گرم کردن قبل ازتمرین باید کار با توپ باشد و مربی باید مطمئن شود که بازیکنان به خوبی تحریک شوند و بخواهند که در تمرین مشارکت داشته باشند .نتیجهدر این بخش ، نگاهی به فرآیند گرم کردن انداختیم . با این کار بازیکنان کمتر در عرض مصدومیت قرار می گیرند و برای بازی یا مسابقه آمادگی بهتری خواهند داشت . این تمرین باید به صورت آهسته و سیستماتیک انجام شود و بازیکنان باید از آن لذت ببرند . یک مربی خوب باید مطمئن شود که بازیکنان بدانند ، چگونه خودشان را گرم کنند و ازتکنیکهای گرم کردن به خوبی استفاده کنند . همچنین وی در این زمان می تواند با بازیکنان گفتگو کرده و آنها را تشویق نماید .چگونگی سرد کردن سرد کردن هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ ذهنی اهمیت دارد . در این قسمت برنامه ی ساده ایی از ساختار سرد کردن را می بینیم . این برنامه باید بعد  از اتمام تمرین و مسابقه انجام شود .دویدن ابتدا ، بعد از تمرین یا مسابقه ، بازیکنان باید خودشان را بپوشانند تا گرمای بدنشان حفظ شود . اولین قسمت سرد کردن دویدن به صورت آهسته می باشد .مدت : 10 تا 15دقیقه

میزان سرعت : با آهنگی مناسب و آرام ، مسیر حرکتتان را به سرعت عوض نکنید .کشش 90% آسیب دیدگهای فوتبال ناشی از آمادگی کم بدن است . تمرینات کششی برای عضلات پا ( پشت زانو ، پشت ساق و ... ) باید در قسمت دوم جریان سرد کردن انجام شود .بازیکنان باید به مدت 2 تا 3 دقیقه عضلات خود را بکشند . کشش عضلات باید به آرامی و تا آستانه ی درد صورت گیرد و در زمان آستانه ی درد باید به مدت 10ثانیه مکث کنید . سپس می توانید عضله را کمی بیشتر و برای 10 ثانیه ی دیگر بکشید . بعد از کشش ، باید که بازیکنان به آهستگی تا رختکن راه روند .بعد از این عمل بدن بازیکنان به آهستگی به حالت اولیه باز می گردند .

فیزیک هسته ای چیست؟

درون هر اتم می‌توان سه ذره ریز پیدا کرد: پروتون، نوترون و الکترون.پروتونها در کنار هم قرار می‌گیرند و هسته اتم را تشکیل می‌دهند، در حالی که الکترونها به دور هسته می‌چرخند. پروتون بار الکتریکی مثبت و الکترون بار الکتریکی منفی دارد و از آنجا که بارهای مخالف ، یکدیگر را جذب می‌کنند، پروتون و الکترون هم یکدیگر را جذب می‌کنند و همین نیرو، سبب پایدار ماندن الکترونها در حرکت به دور هسته می‌گردد. در اغلب حالت‌ها تعداد پروتونها و الکترونهای درون اتم یکسان است، بنابراین اتم درحالت عادی و طبیعی خنثی است.نوترون، بار خنثی دارد و وظیفه اش در هسته، کنار هم نگاه داشتن پروتونهای هم بار است.می دانیم که ذرات با بار یکسان یکدیگر را دفع می‌کنند .در نتیجه وظیفه نوترونها این است که با فراهم آوردن شرایط بهتر، پروتونها را کنار هم نگاه دارند. ( این کار توسط نیروی هسته ای قوی صورت می‌گیرد(

تعداد پروتونهای هسته نوع اتم را مشخص می‌کند. برای مثال اگر 13 پروتون و 14 نوترون، یک هسته را تشکیل دهند و 13 الکترون هم به دور آن بچرخند، یک اتم آلومینیوم خواهید داشت و اگر یک میلیون میلیارد میلیارد اتم آلومینیوم را در کنار هم قرار دهید، آنگاه نزدیک به پنجاه گرم آلومینیوم خواهید داشت! همه آلومینیوم هایی که در طبیعت یافت می‌شوند، AL27 یا آلومینیوم 27 نامیده می‌شوند. عدد 27 نشان دهنده جرم اتمی است که مجموع تعداد پروتونها و نوترونهای هسته را نشان می‌دهد.اگر یک اتم آلومینیوم را درون یک بطری قرار دهید و میلیونها سال بعد برگردید، باز هم همان اتم آلومینیوم را خواهید یافت. بنابراین آلومینیوم 27 یک اتم پایدار نامیده می‌شود.بسیاری از اتمها در شکل های مختلفی وجود دارند. مثلاً مس دو شکل دارد: مس 63 که 70 درصد کل مس موجود در طبیعت است و مس 65 که 30 درصد بقیه را تشکیل می‌دهد. شکل های مختلف اتم، ایزوتوپ نامیده می‌شوند. هر دو اتم مس 63 و مس 65 دارای 29 پروتون هستند، ولی مس 63 دارای 34 نوترون و مس 65 دارای 36 نوترون است. هر دو ایزوتوپ خصوصیات یکسانی دارند و هر دو هم پایدارند.

اتمهای ناپایدار

تا اوایل قرن بیستم، تصور می‌شد تمامی اتم‌ها پایدار هستند، اما با کشف خاصیت پرتوزایی اورانیوم توسط بکرل مشخص شد برخی عناصر خاص دارای ایزوتوپ های رادیواکتیو هستند و برخی دیگر، تمام ایزوتوپ هایشان رادیواکتیو است. رادیواکتیو بدان معنی است که هسته اتم از خود تشعشع ساطع می‌کند.

هیدورژن مثال خوبی از عنصری است که ایزوتوپ های متعددی دارد و فقط یکی از آنها رادیو اکتیو است. هیدروژن طبیعی ( همان هیدروژنی که ما می‌شناسیم) در هسته خود دارای یک پروتون است و هیچ نوترونی ندارد. ( البته چون فقط یک پروتون درهسته وجود دارد نیازی به نوترون نیست ) ایزوتوپ دیگر هیدروژن، هیدروژن 2 یا دو تریوم است که یک پروتون و یک نوترون در هسته خود جای داده است. دوتریوم، فقط 015/0 درصد کل هیدروژن را تشکیل می‌دهد و در طبیعت بسیار کمیاب است، با این حال مانند هیدورژن طبیعی رفتار می‌کند. البته از یک جهت با آن تفاوت دارد و آن، سمی بودن دوتریوم در غلظت های بالاست. دوتریوم هم ایزوتوپ پایداری است، ولی ایزوتوپ بعدی که تریتیوم خوانده می‌شود، ناپایدار است. تریتیوم که هیدروژن 3 نیز خوانده می‌شود، در هسته خود یک پروتون و دو نوترون دارد و طی یک واپاشی رادیواکتیو به هلیوم 3 تبدیل می‌شود. این بدان معنی است که اگر ظرفی پر از تریتیوم داشته باشید و آن را بگذارید و یک میلیون سال بعد برگردید، ظرف شما پر از هلیوم 3 است. هلیوم 3 از 2 پروتون و یک نوترون ساخته شده وعنصری پایدار است(

 در برخی عناصر مشخص، به طور طبیعی همه ایزوتوپ‌ها رادیواکتیو هستند. اورانیوم بهترین مثال برای چنین عناصری است که علاوه بر رادیواکتیویته زیاد سنگین ترین عنصر رادیواکتیو هم هست که به طور طبیعی یافت می‌شود. علاوه بر آن، هشت عنصر رادیواکتیو طبیعی هم وجود دارند که عبارتند از پولوتونیوم، استاتین، رادون، فرانسیم، رادیوم، اکتینیوم، توریم و پروتاکتسینانیوم. عناصر سنگین تر از اورانیوم که به دست بشر در آزمایشگاه ساخته شده اند، همگی رادیواکتیو هستند.

واپاشی رادیو اکتیو

وحشت نکنید بر خلاف اسمش این فرایند بسیار ساده است! اتم یک ایزوتوپ رادیواکتیو طی یک واکنش خودبخودی به یک عنصر دیگر تبدیل می‌شود. این واپاشی معمولاً از سه راه زیر انجام می‌شود:1- واپاشی آلفا2- واپاشی بتا3- شکافت خودبه خودی توضیح تفاوت این سه راه کمی مشکل است اما بدون اینکه بدانید این سه راه چه فرقی با هم می‌کنند هم می‌توانید از ادامه مطلب سر در آورید!! اگر خیلی هم علاقمندید بدانید اینجا را کلیک کنید.

در این فرآیندها چهار نوع تابش رادیواکتیو مختلف تولید می‌شود:1- پرتو آلفا2- پرتو بتا3- پرتو گاما4- پرتوهای نوترون

تابش های طبیعی خطرناک

درست است که واپاشی رادیواکتیو، یک فرآیند طبیعی است و عناصر رادیواکتیو هم بخشی از طبیعت هستند، ولی این تابش های رادیواکتیو برای موجودات زنده زیان بار هستند. ذرات پر انرژی آلفا، بتا، نوترونها، پرتوهای گاما و پرتوهای کیهانی، همگی به تابش های یون ساز معروفند، بدین معنی که بر همکنش آنها با اتم‌ها منجر به جداسازی الکترون‌ها از لایه ظرفیتشان می‌شود. از دست دادن الکترونها، مشکلات زیادی از جمله مرگ سلول‌ها و جهش های ژنتیکی را برای موجودات زنده به دنبال دارد. جالب است بدانید جهش ژنتیکی عامل بروز سرطان است.درات آلفا، اندازه بزرگتری دارند و از این رو توانایی نفوذ زیادی در مواد ندارند، مثلاً حتی نمی توانند از یک ورق کاغذ عبور کنند. از این رو تا زمانی که در خارج بدن هستند تأثیری روی افراد ندارند. ولی اگر مواد غذایی آلوده به مواد تابنده ذرات آلفا بخورید، این ذرات می‌توانند آسیب مختصری درون بدن ایجاد کنند.ذرات بتا توانایی نفوذ بیشتری دارند که البته آن هم خیلی زیاد نیست، ولی در صورت خورده شدن خطر بسیار بیشتری دارند. ذرات بتا را می‌توان با یک ورقه فویل آلومینویم یا پلکسی گلاس متوقف کرد.پرتوهای گاما همانند اشعه X فقط با لایه های ضخیم سربی متوقف می‌شوند. نوترونها هم به دلیلی بی یار بودن، قدرت نفوذ بسیار بالایی دارند و فقط با لایه های بسیار ضخیم بتن یا مایعاتی چون آب و نفت متوقف می‌شوند. پرتوهای گاما و پرتوهای نوترون به دلیل همین قدرت نفوذ بالا می‌توانند اثرات بسیار وخیمی بر سلول های موجودات زنده بگذارند، تأثیراتی که گاه تا چند نسل ادامه خواهد داشت.

پس چه کار می‌شود کرد؟

با توجه به همه چیزهایی که گفتیم ، کنترل و استفاده درست از انرژی هسته ای بیشترین اهمیت را دارد. باید بدانیم چه کارهایی از این انرژی بر می‌آید و چه کارهایی فقط در تصورات ماست تا با آگاهی بیشتر از آن استفاده کنیم. خوب اولخوبهایش را بگوییم یا بدهایش را ؟

مقدمه

امواج مایکروویو چه نوع امواجی هستند؟

فرکانسهای بین 3000 تا 12000 مگاهرتز برای رابطه‌ای در خط مستقیم که در آن پیام رسانی از طریق آنتنهایی بر فراز برجهای بلند ارسال می شود بکار می‌رود. ایستگاههای تکرار کننده را که ساختاری برج مانند دارند نیز در فواصل 40 تا 48 کیلومتری (معمولا بالای تپه‌ها) کار می‌گذارند. این ایستگاهها امواج را می گیرند تقویت می‌کنند و دوباره به مسیر خود می‌فرستند. بخش مربوط به امواج مایکروویو برای ارتباط مراکز پرجمعیت بسیار مفید است، چون فرکانس بالا به معنای آن است که امکان حمل باند عریضی از طریق مدولاسیون وجود دارد و این نیز به این معنی است که هزاران کانال تلفن را می‌توان روی یک فرکانس مایکروویو فرستاد.
باند عریض این نوع فرکانس اجازه می‌دهد که علائم ارسالی تلویزیون سیاه و سفید و تلویزیون رنگی بر روی یک موج حامل منفرد ارسال شوند و چون این امواج دارای طول موج بسیار کوتاه هستند، برای متمرکز کردن علائم رسیده می‌توان از بازتابنده‌های بسیار کوچک و اجزای هدایت مستقیم بهره گرفت.  

ماهواره چیست؟

دستگاههای ارتباطی ماهواره‌ها در باند مایکروویو عمل می‌کنند، در واقع ماهواره‌ها صرفا ایستگاه مایکروویو غول پیکری است در مدار زمین که با کمک پایگاه زمینی بازپخش می‌شود. این مدار تقریبا دایره‌ای شکل در ارتفاع 36800 کیلومتری بالای خط استوا قرار دارد و در این فاصله سرعت ماهواره با سرعت زمین برابر است و نیروی خود را بوسیله سلولهای خورشیدی از خورشید می‌گیرد. نیروی جاذبه زمین شتاب زاویه شی قرار گرفته در مدار را دقیقا بی اثر می‌سازد. در این فاصله دور چرخش ماهواره‌ها با حرکت دورانی زمین کاملا همزمان و برابر است و باعث می‌شود ماهواره نسبت به نقطه مفروض روی زمین ثابت بماند.

ایستگاه زمینی در کشور اطلاعات را با فرکانس 6 گیگاهرتز ارسال می‌کند. این فرکانس فرکانس UPLINK نامیده می‌شود. سپس ماهواره امواج تابیده را گرفته و با ارسال آن به نقطه دیگر که بر روی فرکانس حامل متفاوت DownLink برابر 4 گیگا هرتز است عمل انتقال اطلاعات از فرستنده به گیرنده را انجام می‌دهد. در واقع ماهواره اطلاعات گرفته شده را به سمت مقصد تقویت و رله می‌کند. آنتن ماهواره ، ترانسپوندر نام دارد. از مدار همزمان با زمین هر نقطه از زمین بجز قطبین در Line of sight است و هر ماهواره می‌تواند تقریبا 40 % از سطح زمین را بپوشاند.       


آنتن ماهواره‌ها را طوری می‌شود طراحی کرد که علائم پیام رسانی ضعیفتر به تمام این ناحیه فرستاده شود و یا علائم قویتر را در نواحی کوچکتری متمرکز کند. بر حسب مورد این امکان وجود دارد که از ایستگاه زمینی در کشوری فرضی به چندین ایستگاه زمینی دیگر واقع در کشورهای گوناگون علائم ارسال کرد. بطور مثال: وقتی برنامه‌ای تلویزیونی در تمام شهرها و دهکده‌های یک یا چند کشور پخش شود، در این حالت ماهواره ، ماهواره پخش برنامه است. ولی وقتی علائم ارسال ماهواره در سطح گسترده‌ای از زمین انتشار یابد، ایستگاههای زمینی باید آنتنهای بسیار بزرگ و پیچیده‌ای داشته باشند. هنگامی که علائم ارسالی ماهواره در محدوده کوچکترین متمرکز می‌شوند و به حد کافی قوی هستند، می توان از ایستگاههای زمینی کوچکتر ساده‌تر و ارزانتر استفاده کرد.

مکان ماهواره‌ها

از آنجایی که ماهواره‌ها برای جلوگیری از تداخل امواج رادیویی باید جدا از هم باشند، لذا شماره مکانهای مداری در مدار همزمان با زمین که امکان استفاده آن برای ارتباطات وجود دارد محدود است. از اینرو جای شگفتی نیست که وظیفه مدیریت در امور دستیابی به مدار و استفاده از فرکانسها برای انواع روز افزون و متنوع کاربردهای زمینی و ماهواره‌ای بوسیله شمار روز افزونی از کشورها بی‌نهایت دشوار شده است. از سویی استفاده از ماهواره‌ها در کشورهای متمدن و پیشرفته به عملکرد دقیق و عملیات روز به روز دقیقتر نه تنها از نظر بکار گیری شیوه خودشان ، بلکه از نظر همسایگانشان در مدار همزمان با زمین نیاز می‌باشد.
برخی از ماهواره‌ها نیز در مدار ناهمزمان با چرخش زمین (non - geosynchronous) قرار داده می‌شوند. در ماهواره‌های ناهمزمان با مدار زمین ، ماهواره دیگر در دید ایستگاه زمینی نیست، زیرا که سطح افق زمین را پشت سر می‌گذارد و از دیدرس خارج می‌شود. در نتیجه برای اینکه ارسال همواره ادامه یابد به چندین ماهواره از این نوع نیاز است و چون نگهداری و ادامه کار چنین شیوه ارتباطی بسیار پیچیده و گران است، لذا کاربران و متخصصان طراحی ماهواره‌ها بیشتر جذب ماهواره همزمان با زمین می‌شود. فرکانسهای بالای فرکانس مایکروویو چه نوع فرکانسهایی هستند؟

با کشف لیزر برای نخستین بار آن قسمت از محدوده فرکانسی که بالاتر از باند فرکانسهای مایکروویو بودند به منظور حمل پیامهای بی‌سیم در نظر گرفته شدند. پرتو های لیزری تحت تأثیر عواملی مانند مه - غبار — خرابی وضع هوا و روزهای بسیار داغ به شدت ضعیف می‌شوند. اگر چه لیزر برای حمل اطلاعات تا مسافتهای کوتاه خط ارتباطی بسیار عالی ایجاد می‌کند، ولی چون پرتو لیزر خاصیت هدایت شونده بالایی دارد باز داشتن یا سد کردن آن بسیار دشوار است. این امر سبب می‌شود برای ارتش و بعضی از مقاصد نظامی که شیوه‌های آنها باید دارای حفظ اسرار باشد بسیار سودمند است. در ضمن دستگاه لیزر برای کاربردهای ارتباط سیار از سبکی و قابلیت حمل خوبی برخوردار است.

برخلاف امواج رادیویی ، امواج نوری را نمی‌توان با ایجاد جریانهای متناوب در سیمها تولید کرد. آنها تنها با فرآیند‌هایی که داخل اتم روی می‌دهد بوجود می‌آیند. فناوری تار نوری مشابه موج رسان فلزی مایکروویو برای پرتو تابانی الکترومغناطیسی در ناحیه نور مرئی تعریف شده است. این شیوه بطور کلی شامل رشته‌ای شیشه‌ای با نازکی موی انسان است که از هدر رفتن انرژی نور در مسافت طولانی جلوگیری می‌کند. همچنین بر خلاف پرتوی نور معمولی پرتوی نور لیزری تکفام است، یعنی فقط دارای یک فرکانس تنها است. پرتوی لیزر دارای گستره پهن فرکانس است که خاصیت گسیختگی نور را ندارد، به همین دلیل آنها را می‌توان دقیقا به همان طریق که با فرکانسهای مایکروویو تعدیل می‌شوند و تغییر نوسان می‌دهند را با پیامهای تلفنی و اطلاعات و علائم تصویری تعدیل کرد.به هر حال چون فرکانس آنها خیلی بالاتر است به تناسب آن می‌توان تعداد بیشتری از امواج و کانالها را انتقال دهند. بطور کلی مقایسه بین شیوه‌های مختلف ارسال امکان پذیر می‌باشد. روابط بین فرستنده و گیرنده خواه انتشار از روی سیم و خواه از هوا به نوع ساخت شیوه ارتباطی بستگی دارد و به همین ترتیب باند به فرکانس بکار رفته به شرایط حل مسأله ارتباطاتی وابسته است. بیشتر فرکانسهای در دسترس را مقررات ملی و توافقهای بین المللی تعیین می‌کنند. اگر چه تصمیمات مربوط به شیوه‌ها و نحوه ارسال امری فنی به شمار می‌آید، ولی در اکثر اوقات ملاحظات سیاسی آن را در بر می‌گیرد.   

روش کار اینترنت ماهواره ای

روش کار اینترنت ماهواره ای بر خلاف ظاهر پبچیده، ساده می باشد. نحوه کار بدین صورت است که برای ارتباط پرسرعت اینترنت از طریق ماهواره کافیست توسط یکی از انواع مودم با خط تلفن، ADSL ، ISDN و یا حتی بدون سیم به اینترنت متصل شویم تا برای ارسال اطلاعات از آن استفاده نماییم و سپس طبق راهنما کامپیوتر را بگونه ای تنظیم کنیم که برای دریافت اطلاعات از ماهواره استفاده کند.همانطور که گفته شد در یک ارتباط اینترنت معمولی میزان اطلاعات ارسالی بسیار ناچیزتر از اطلاعات دریافتی می باشد. بنابراین برای خط ارسال از هرنوع، حتی ارتباط ضعیف و یا کارت های اینترنت کم سرعت نیز می توان بهره برد. ▪ تجهیزات مورد نیاز برای برقراری یک ارتباط ماهواره ای تجهیزات مورد نیاز برای برقراری یک ارتباط ماهواره ای عبارتند از : ـ آنتن پارابولیک یا همان دیش معمولی ـ LNB معمولی و یک کارت DVB. ▪ یک نکته اساسی ناگفته در خصوص اینترنت ماهواره ای اما می توان بجای استفاده از انواع مودم برای Send از یک کارت DVB دارای endوReceive استفاده کرد. که به آن اینترنت دو طرفه می گویند که البته برای کاربران خانگی بسیار گران خواهد بود.

دریافت اطلاعات از طریق ماهواره به سرویس های IP Base و Proxy Base تقسیم شده که نوع اول بیشتر برای سرویس دهندگان اینترنت ، ISP ها ، موسسات و ادارات استفاده می شود . از جـمله سرویس هایی که اخیـرا طرفـداران زیادی پیدا کـرده سروِیس های Proxy Base می باشـــد . در این سرویس ها که به صـورت ماهیانه عرضه می شوند شما می توانید میزان مشخصی دانلود (Download) داشته باشید. (‌منبع ۱) دسترسی به اینترنت از طریق ماهواره،چنان سرعتی به نقل‏و انتقالات شما می‏دهد که باور کردنی نیست دسترسی به اینترنت از طریق ماهواره، یک دسترسی مافوق سریع است که با استفاده از یک آنتن بشقابی می‏تواند سرعت نقل و انتقالاتِ شما را به ۴۰۰ کیلوبیت در ثانیه برساند. این عدد را با ۴ یا ۵ کیلو‏بیت در ثانیه‏ای که از طریق دسترسی تلفنی با آن می سوزید و می‏سازید، مقایسه کنید تا متوجه شوید که اینترنت ماهواره‏ای، چه موهبتی است! اگر فکر می‏کنید دست‏تان به یک اینترنتِ پهن‏باند نمی‏رسد و یا شب‏ها خواب آن را می‏بینید، چون نمی‏توانید مشترک یک خط اینترنت دیجیتالی شوید، پس باید فکر یک اینترنتِ پهن‏باند را از سرتان بیرون کنید، سخت در اشتباه هستید. چرا که اینترنت ماهواره‏ای می‏تواند همان راه‏حل نهایی باشد. در واقع اگر بتوانید از بالای پشت‏بام منزل یا محل کار‏تان، جنوب آسمان را به خوبی و بدون هیچ مانعی مشاهده کنید، می‏توانید از یک دسترسی ماهواره‏‏ای برای انتقال دادن و پیاده کردن فایل‏های حجیم چند صد مگابایتی و یا دیدن فیلم‏های ویدیویی و یا سیر و سیاحت صِرف در اینترنت استفاده کنید. هرچند این راه حل از نظر سادگی و ارزان قیمتی به پای اینترنت دیجیتالی نمی‏رسد، اما برای بعضی‏ها بهترین و تنها راه‏حل محسوب می‏شود.  اما قبل از ورود به بحث اصلی، باید بدانید که: می‏توانید با سرعت ۴۰۰ کیلو‏بیت در ثانیه به پیاده کردن و یا به اصطلاح دانلود فایل‏ها بپردازید. تنها برای ارسال یا انتقال دادن نیاز به یک مودم آنالوگ خواهید داشت که سرعت خیلی پایینی دارد. ازطرف دیگر ماهواره‏های دو طرفه‏ای نیز وجود دارند که هم برای ارسال به کار می‏روند و هم برای دریافت. در نتیجه نیاز به مودم آنالوگ از بین می‏رود و امکان انتقال‏دادن اطلاعات شما را تا سرعت ۲۰۰ کیلو بیت در ثانیه فراهم می‏آورد.